Złotook jest piękny, pożyteczny i zjada szkodniki. Warto go zaprosić do ogrodu

Złotook – sprzymierzeniec ogrodnika

Złotook to niewielki owad, przedstawiciel rzędu sieciarek. W Polsce występuje aż około 27 gatunków, a najczęściej spotykanym jest złotook pospolity (Chrysoperla carnea). Dorosłe osobniki mierzą od 2 do 5 cm rozpiętości skrzydeł. Ich delikatne, przezroczyste skrzydła z zielonym żyłkowaniem i metaliczne, złociste oczy sprawiają, że wyglądają wręcz eterycznie. Charakterystyczne dla złotooków są także długie i cienkie czułki. Dzięki zielonej barwie są świetnie zakamuflowane wśród roślin.

Złotooki najczęściej pojawiają się w ogrodzie wieczorem, gdyż są aktywne o zmierzchu, co czyni je często niezauważonymi. Ich obecność w domach jesienią bywa mylona z inwazją moli, przez co wiele osób nieświadomie je zabija. Tymczasem te owady nie są groźne dla ludzi – nie gryzą, nie kąsają, a jedynie szukają bezpiecznego miejsca na przezimowanie.

Fot. Alexey Protasov / Adobe Stock

Złotook kontra szkodniki

To, co czyni złotooka prawdziwym skarbem dla ogrodu, to jego niezwykła żarłoczność w fazie larwalnej. W ciągu zaledwie dwóch tygodni jedna larwa może pożreć nawet 450 mszyc, a do tego: przędziorki, czerwce, wciornastki, miodówki, mączliki, jaja stonki ziemniaczanej (do 200!), larwy zwójek.

Larwy złotooków poruszają się szybko, przeszukując liście w poszukiwaniu ofiar. Działa to jak naturalna, selektywna broń biologiczna. Ich efektywność jest tak wysoka, że na jednej jabłoni potrafią zredukować całą populację przędziorka owocowca.

Dorosłe złotooki, choć mniej drapieżne, również zjadają część szkodników, ale preferują nektar i pyłek. Dzięki takiej diecie żyją dłużej i są bardziej płodne, co sprzyja zwiększeniu ich liczebności w ogrodzie. 

Fot. CLICK ON THE WAY, corlaffra, Ivan Kmit / Adobe Stock

Cykl rozwojowy złotooka obejmuje cztery etapy: jajo, larwę, poczwarkę i owada dorosłego. Samica składa jaja na liściach, z których wylęgają się żarłoczne larwy polujące na mszyce i inne szkodniki. Po przepoczwarczeniu powstaje dorosły osobnik, który żyje od kilku tygodni do kilku miesięcy, często przystępując do kolejnych lęgów w tym samym sezonie.

Jak zaprosić złotooki do swojego ogrodu? 

Jeśli zależy Ci na naturalnej ochronie roślin, warto zadbać o stworzenie dla złotooka sprzyjającego środowiska. Oto, co możesz zrobić:

• Posadź rośliny miododajne, takie jak: facelia, gryka, krwawnik, macierzanka, wilczomlecz, jarzębina, kruszyna, lipa, wierzba. Są one nie tylko źródłem pokarmu, ale i wabikiem.
• Zrezygnuj z chemicznych oprysków, szczególnie w drugiej i trzeciej dekadzie lipca – to czas największej aktywności złotooków.
• Nie płosz ich światłem – dorosłe owady lecą do źródeł światła, warto więc ograniczyć oświetlenie zewnętrzne wieczorami. 

Zimowe schronienie — domki dla złotooków 

Złotooki są wrażliwe na mróz. W surowe zimy nawet 90% populacji może nie przetrwać, dlatego tak ważne jest zapewnienie im zimowego azylu. Możesz to zrobić, budując specjalne domki zimowe:

• Wystarczą drewniane skrzynki (30 x 30 cm) z wąskimi szczelinami, przypominającymi uchyloną żaluzję.
• Pomaluj je na czerwono lub brązowo – te barwy przyciągają owady.
• Wypełnij skrzynkę słomą, suchymi liśćmi lub sianem.
• Umieść ją w ogrodzie na wysokości 1,5 m, od strony słonecznej, osłoniętą od deszczu i wiatru.
• Na zimę skrzynki można przenieść do garażu, a wiosną wystawić z powrotem.
• W jednej skrzynce może zimować kilkaset dorosłych złotooków.

Zdjęcie tytułowe: bluejeansw / Adobe Stock