Egzotyczny smakołyk z Chin, który może... zabić? Poznaj liczi i jego mroczną tajemnicę

Egzotyczny wygląd owoców liczi, jakiego nie zobaczysz w polskim sadzie

Trudno pomylić owoce liczi chińskiego (łac. Litchi chinensis) z jakimkolwiek innym owocem. Małe, kuliste lub lekko owalne owoce pokryte są chropowatą, różowoczerwoną skórką, która przypomina... smocze łuski albo miniaturową zbroję. To właśnie przez ten wygląd liczi bywa nazywane "smoczym owocem" – choć niesłusznie mylone jest z pitają, inną tropikalną rośliną.

Po rozłupaniu skorupki ukazuje się delikatny, przezroczysty miąższ o galaretowatej konsystencji, przypominający w dotyku obrane winogrono. W jego wnętrzu znajduje się błyszczące, ciemnobrązowe nasiono wielkości oliwki – niejadalne, ale warte uwagi, ponieważ uprawa liczi z pestki w domowych warunkach jest stosunkowo prosta i potrafi sprawić sporo radości miłośnikom roślin.

W Polsce można je kupić głównie zimą, ponieważ sezon w Azji przypada na koniec roku. Niestety – liczi dostępne w naszych sklepach to zazwyczaj owoce importowane, zbierane niedojrzałe i dojrzewające w transporcie, przez co tracą część swojego aromatu i słodyczy. Prawdziwe, dojrzałe liczi zrywane prosto z drzewa to zupełnie inne doświadczenie smakowe!

Fot. kwanchaichaiudom / AdobeStock

W polskim ogrodzie nie znajdziemy niczego podobnego do liczi. To jeden z tych owoców, który już samym wyglądem przenosi nas do dalekich, egzotycznych krajów – i nic dziwnego, że od wieków uważany był w Chinach za symbol luksusu i królewskiego stołu.

Cukierki natury... z ukrytą, zabójczą toksyną

Brzmi jak bajka? Niestety, liczi ma też swoją ciemną stronę, o której mówi się niewiele. W 2014 roku Indie i Bangladesz wstrząsnęła seria tragicznych zgonów dzieci. Przyczyną okazało się właśnie... niedojrzałe liczi.

Naukowcy wykryli w owocach obecność hipoglicyny A i MCPG, czyli związków, które mogą zaburzać metabolizm glukozy, szczególnie u niedożywionych dzieci. Spożycie większej ilości niedojrzałych owoców na pusty żołądek może prowadzić do gwałtownego spadku poziomu cukru we krwi i ostrej encefalopatii. W samym tylko regionie Muzaffarpur zmarło wtedy kilkaset dzieci.

▶ Artykuł naukowy w języku angielskim o tej sytuacji i badaniach: Association of acute toxic encephalopathy with litchi consumption in an outbreak in Muzaffarpur, India, 2014: a case-control study

Na szczęście dojrzałe owoce, spożywane w rozsądnych ilościach, są bezpieczne. Ale ta historia pokazuje, że nawet najbardziej smakowity owoc może kryć w sobie truciznę – i że warto znać jego pochodzenie oraz sposób uprawy.

Dlaczego warto spróbować (mądrze)?

Liczi to nie tylko oryginalny smak, ale także źródło witaminy C, potasu, przeciwutleniaczy i błonnika. Działa wzmacniająco na odporność, wspomaga trawienie i może łagodzić stany zapalne. Nie bez powodu nazywane jest często "owocem młodości".

Fot. Freer / AdobeStock

Miąższ liczi jest nie tylko soczysty i aromatyczny, ale także lekko chłodzący – idealny na upalne dni, zwłaszcza podany prosto z lodówki. Co ciekawe, jego przezroczysta struktura może przypominać kokosową galaretkę z deserów azjatyckich, co czyni go popularnym dodatkiem do lodów i egzotycznych sałatek.

Jednak kluczem jest umiar i świadomość – nie należy przesadzać z ilością, szczególnie jeśli jemy je na czczo lub mamy problemy z poziomem cukru we krwi. Jeśli chcesz spróbować liczi w pełnej krasie – wybieraj owoce miękkie, dojrzałe, bez przebarwień, a po obraniu jedz od razu, bo szybko tracą smak.

Liczi – egzotyczna ciekawostka z dreszczykiem

Ten owoc to prawdziwa ciekawostka: piękny, smaczny, wartościowy, ale wymagający rozwagi. W jednej garści słodyczy może kryć się historia, która zmienia spojrzenie na to, co egzotyczne. Czy liczi stanie się Twoim ulubionym owocem zimy? A może potraktujesz je jako przysmak z dystansem i ciekawością? Wybór należy do Ciebie – ale teraz już wiesz o nim więcej, niż przeciętny konsument.

Zdjęcie tytułowe: Amit Kumar1/Wirestock / AdobeStock