Pęknięcia mrozowe i jak im zapobiegać. Dlaczego zimą kora drzew pęka i co z tym zrobić?

Dlaczego zimą pęka kora drzew?

Zimą pogoda potrafi być zdradliwa. W słoneczne dni pień drzewa nagrzewa się, szczególnie po stronie południowej i zachodniej. Wieczorem, kiedy temperatura gwałtownie spada, następuje szok termiczny. Ciepłe wnętrze drzewa styka się z mroźnym powietrzem, co powoduje rozszerzanie i kurczenie się tkanek w różnym tempie. W efekcie na pniu mogą pojawić się pionowe pęknięcia kory, często bardzo głębokie. To właśnie pęknięcia mrozowe, które są szczególnie groźne dla młodych drzew i gatunków wrażliwych na zmiany temperatury.

Warto wiedzieć, że kora pełni funkcję ochronną, zabezpieczając drewno przed infekcjami, grzybami i szkodnikami. Gdy zostaje przerwana, pień staje się podatny na rozwój chorób i dalsze uszkodzenia, które mogą prowadzić nawet do zamierania całej rośliny.

Fot. Amelia / Adobe Stovk

Jak rozpoznać pęknięcie mrozowe?

Najczęściej zauważysz je wiosną, gdy po zimie pnie drzew zaczną wysychać. Pęknięcia są zazwyczaj pionowe, długie i głębokie, często po południowej stronie drzewa. Kora może odstawać od drewna, czasem tworząc jamy lub szczeliny. Z ran może sączyć się sok, co dodatkowo przyciąga owady i patogeny.

Nie każde uszkodzenie od razu zagraża życiu drzewa, ale nawet niewielkie pęknięcie wymaga szybkiej reakcji – im wcześniej je zabezpieczysz, tym większa szansa, że drzewo szybko się zregeneruje.

Jak zapobiegać pęknięciom mrozowym?

Najlepszą metodą ochrony przed pęknięciami jest działanie profilaktyczne. Oto kilka sprawdzonych sposobów, które pomogą zachować zdrową i nienaruszoną korę nawet podczas srogiej zimy.

Bielenie pni wapnem

To klasyczna, ale bardzo skuteczna metoda. Biała farba odbija promienie słoneczne, dzięki czemu pień nie nagrzewa się tak mocno w dzień i nie ulega szokowi termicznemu nocą. Najlepiej wykonać bielenie na przełomie grudnia i stycznia, a jeśli zimą są duże wahania temperatury – zabieg warto powtórzyć w lutym.

Bielenie należy przeprowadzać dokładnie – od nasady aż do pierwszych konarów. Używaj wapna ogrodniczego rozrobionego z wodą, możesz też dodać do mieszanki klej stolarski lub glinę, by zwiększyć trwałość powłoki.

▶ Dowiedz się więcej o bieleniu roślin

Stosowanie zimowych osłon

Młode drzewka i wrażliwe gatunki warto dodatkowo zabezpieczyć materiałami osłonowymi. Agrowłóknina, słoma lub siatka cieniująca tworzą barierę ochronną przed skokami temperatur i mroźnym wiatrem. Osłony należy zakładać luźno, tak by nie uszkodzić kory, i zdejmować je wiosną, gdy minie ryzyko przymrozków.

▶ Dowiedz się więcej o ochronie roślin przed zimnem

Pielęgnacja a odporność drzew na mróz

Odpowiednie zabiegi pielęgnacyjne znacząco zwiększają szanse drzew na przetrwanie zimy bez uszkodzeń. Co warto robić przez cały sezon?

Ostrożne nawożenie

Unikaj nadmiernego stosowania azotu latem. Choć sprzyja wzrostowi, to opóźnia drewnienie pędów, przez co roślina staje się mniej odporna na mróz. Nawożenie należy zakończyć najpóźniej w sierpniu, aby drzewo miało czas przygotować się do zimowego spoczynku.

▶ Dowiedz się więcej o nawożeniu azotem

Cięcie i zabezpieczanie ran

Wszystkie cięcia wykonuj ostrym narzędziem i zawsze pod odpowiednim kątem, by woda nie zatrzymywała się na powierzchni rany. Świeże rany zabezpieczaj maścią ogrodniczą, która chroni przed infekcjami. Jeśli pień już pękł – również zastosuj maść, a przy poważniejszych uszkodzeniach rozważ wykonanie szczepienia mostowego, które pomoże zregenerować tkanki.

▶ Dowiedz się więcej o zabezpieczaniu ran

Dodatkowe sposoby ochrony

W sadownictwie i ogrodach przydomowych coraz częściej sięga się po specjalistyczne preparaty wzmacniające odporność roślin na niskie temperatury. Takie środki dostępne są w centrach ogrodniczych i mogą znacząco zmniejszyć ryzyko uszkodzeń mrozowych, szczególnie u cennych okazów drzew owocowych.

Warto również pamiętać o zabezpieczeniu pni przed zgryzaniem przez dzikie zwierzęta. Młode drzewa szczególnie często padają ofiarą saren i zajęcy. Zastosowanie słomianych mat, siatek ochronnych lub naturalnych repelentów pomoże uniknąć dodatkowych uszkodzeń zimą.

▶ Dowiedz się więcej o materiałach do ochrony przed mrozem

Co zrobić, gdy pień już pękł?

Jeśli mimo wszystko na pniu pojawiło się pęknięcie – nie panikuj. Najważniejsze to jak najszybciej zabezpieczyć ranę maścią ogrodniczą, aby zapobiec rozwojowi grzybów i bakterii. Obserwuj drzewo przez kilka miesięcy – jeżeli rana zacznie się zabliźniać, prawdopodobnie nie trzeba będzie podejmować dodatkowych działań.

W przypadku bardzo głębokich i rozległych pęknięć można rozważyć szczepienie mostowe – to zaawansowana technika polegająca na „mostkowaniu” uszkodzonego miejsca zdrowym pędem, co pozwala na przywrócenie przepływu soków.

Pęknięcia mrozowe to poważne zagrożenie dla drzew, ale można ich skutecznie uniknąć, stosując odpowiednie metody ochrony. Bielenie pni, zimowe osłony, unikanie azotu w drugiej połowie sezonu, zabezpieczanie ran i ochrona przed zwierzętami – to kluczowe kroki, które warto wdrożyć już jesienią. Nie czekaj, aż kora zacznie pękać – lepiej działać wcześniej, niż później ratować uszkodzone drzewa.

Zdjęcie tytułowe: Pavel / Adobe Stock