Opuchlak truskawkowiec – wygląd, objawy, zapobieganie i zwalczanie

Jak wygląda opuchlak truskawkowiec?

W ogrodach może występować kilka gatunków opuchlaków (Otiorhynchus), wyrządzających podobne szkody, ale do najczęściej spotykanych należy opuchlak truskawkowiec (Otiorhynchus sulcatus), zwykle żerujący na truskawkach oraz innych roślinach owocowych (np. poziomkach, winoroślach, malinach, borówkach, porzeczkach, agreście) i ozdobnych (np. hortensjach, rododendronach, azaliach, cisach, trzmielinach).

Nie jest to duży chrząszcz (1-1,5 cm długości), ale o dość charakterystycznym wyglądzie. Tułów pokryty jest ciemnobrązowymi, zrośniętymi pokrywami z drobnymi żółtawymi włoskami. Łatwo poznać go po głowie z wyciągniętym „ryjkiem” z aparatem gębowym i czułkami. 

Z kolei rozwijające się pod ziemią, w strefie korzeniowej roślin larwy (pędraki) opuchlaka truskawkowca są białe lub biało-różowe, charakterystycznie wygięte w kształt litery C, osiągają około 1 cm długości i nie posiadają odnóży, a jedynie aparat gębowy umieszczony na ciemnobrązowej głowie. Warto pamiętać, że w porównaniu do innych pędraków, opuchlaki mają zdolność bardzo szybkiego rozmnażania się (samice mogą złożyć nawet do 1000 jaj) bezpłciowego. 

Fot. Tomasz / Adobe Stock

Jakie szkody wyrządza opuchlak truskawkowiec? 

Opuchlaki mogą uszkadzać zarówno nadziemne, jak i podziemne organy roślin, co w skrajnych przypadkach i przy dużym nasileniu szkodnika może znacznie osłabić lub nawet zniszczyć rośliny.

Osobniki dorosłe (chrząszcze) żerują głównie na liściach i pojawiają się na roślinach wiosną (zwykle od początku maja). Wygryzają w brzegach blaszki liściowej roślin zatokowe, zaokrąglone dziury, ale mogą uszkadzać też pąki kwiatowe, młode pędy i ich korowinę. Żerują głównie w nocy i zwykle na pędach w dolnych partiach roślin.

Groźniejsze mogą okazać się uszkodzenia powodowane przez żerujące w podłożu larwy (pędraki), które żywią się korzeniami rośli i potrafią je całkowicie zniszczyć. W wyniku tego, zaatakowane rośliny (truskawki) więdną, zasychają, a w końcu całkowicie zamierają. Rośliny z uszkodzonym systemem korzeniowym łatwo wyjąc z gruntu i wówczas można zauważyć larwy lub przepoczwarzające się młode chrząszcze w glebie i na resztkach korzeni. Uszkodzenie liści i korzeni nie tylko osłabia wzrost truskawek, ale otwiera też drogę dla groźnych infekcji grzybowych. 

Fot. Syndy / Adobe Stock

Jak unikać rozwoju opuchlaków w truskawkach? 

Kluczowa jest profilaktyka, w tym też systematyczne monitorowanie stanu roślin:

• Przed założeniem uprawy truskawek warto też pomyśleć o wysianiu przedplonu, co poprawi strukturę gleby i ją zasili, ale też może odstraszyć pędraki. Do tego celu należy jednak wybrać gatunki roślin, których obecności nie lubią te szkodniki, np. grykę, rzepak, gorczycę lub aksamitkę, która ma właściwości oczyszczające glebę ze szkodliwych organizmów.
• Już na etapie zakładania grządki lub rabaty z truskawkami warto najpierw dobrze przekopać glebę, żeby sprawdzić, czy nie żerują tam pędraki.
• Ponadto, należy unikać zakładania upraw w miejscach, gdzie wcześniej uprawiliśmy warzywa (np. groch, fasola, bób) lub inne rośliny z rodziny motylkowatych, ponieważ opuchlaki często żerują na ich korzeniach i mogą pozostawać w glebie.
• Znalezione przy przekopywaniu gleby pędraki należy usunąć (wyrzucić) lub pozostawić na powierzchni gleby, gdzie będą przysmakiem dla ptaków. Aby ograniczyć uszkodzenia powodowane przez opuchlaki, należy starać się nie dopuścić do rozwoju form dorosłych, które mają zdolność rozmnażania się. 

Jak i czym zwalczać opuchlaka truskawkowca? 

W uprawach truskawek (i innych roślin owocowych oraz ogrodowych) najbezpieczniej jest stasować preparaty naturalne lub biologiczne przeznaczone do zwalczania opuchlaków i innych chrząszczy. Do naturalnych preparatów, odstraszających pędraki i chrząszcze należy między innymi gnojówka z wrotyczu, którą można podlewać rośliny. 

Warto stosować także nowoczesne, biologiczne środki ochrony roślin (biopreparaty), przeznaczone do zwalczania larw różnych chrząszczy w uprawie truskawek (i innych roślin jagodowych) oraz roślin ozdobnych. Oparte są one zwykle na pożytecznych mikroorganizmach (np. bakterie, nicienie), które eliminują pędraki i uniemożliwiają rozwój chrząszczy.

Należą do nich preparaty, takie jak Larva Stoper, Opuchlak-Limit, P-Drakol, które są bezpieczne dla ludzi i zwierząt. Można jest stosować w formie oprysku lub podlewania roślin wcześniej sporządzonym roztworem, co nie tylko zwalcza pędraki w glebie, ale także wspomaga regenerację uszkodzonych korzeni.

Zdjęcie tytułowe: Syndy, Tomasz / Adobe Stock