Zakazane rośliny w Polsce? To nie żart, takie jest prawo!
Wiele osób sadzi rośliny kierując się ich wyglądem, szybkością wzrostu lub odpornością. Jednak nie każdy wie, że niektóre gatunki są w Polsce zakazane i ich uprawa – zarówno świadoma, jak i przypadkowa – może skończyć się słoną karą finansową, a nawet więzieniem.
Dlaczego nie możesz uprawiać tych roślin w ogrodzie?
Celem wprowadzenia zakazów jest ochrona rodzimych ekosystemów, bioróżnorodności i bezpieczeństwa ludzi. Rośliny uznane za inwazyjne:
-
rozprzestrzeniają się błyskawicznie, wypierając rodzime gatunki,
-
zmieniają warunki siedliskowe, co wpływa na lokalną florę i faunę,
-
mogą być szkodliwe dla zdrowia ludzi lub zwierząt,
-
utrudniają użytkowanie gruntów – np. rekreacyjnych, rolniczych czy budowlanych.
To nie tylko problem ogrodników. Inwazyjne rośliny często zasiedlają tereny naturalne, wały przeciwpowodziowe, pobocza dróg czy brzegi rzek, powodując szkody środowiskowe i gospodarcze.
Jakie rośliny są zakazane w Polsce?
Lista roślin inwazyjnych objętych zakazem uprawy, rozmnażania, handlu i wprowadzania do środowiska obejmuje kilkadziesiąt gatunków, które często – z pozoru niewinnie – trafiają do ogrodów.
W Polsce obowiązuje zakaz sadzenia wszystkich roślin z unijnej listy IGO. Z pełną listą zakazanych roślin można zapoznać się na stronie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska – jest ona regularnie aktualizowana.
Są na niej wymienione takie rośliny jak:
Jakie kary grożą za złamanie przepisów?
Zgodnie z przepisami ustawy o gatunkach obcych, osoby, które świadomie sadzą, hodują, sprzedają lub wprowadzają do środowiska zakazane gatunki, mogą zostać ukarane:
-
karą pieniężną do 1 000 000 zł, nakładaną przez Inspekcję Ochrony Środowiska,
-
grzywną, ograniczeniem wolności, a nawet karą pozbawienia wolności do 5 lat w przypadku poważnych naruszeń przepisów.
Co ważne, niewiedza nie chroni przed odpowiedzialnością. Nawet jeśli zakazany gatunek znalazł się w ogrodzie przez przypadek – np. jako samosiejka lub w formie zanieczyszczenia nasion – właściciel terenu odpowiada za jego usunięcie i może ponieść konsekwencje.
Kiedy grozi kara do 1 mln zł?
Kara administracyjna do 1 000 000 zł może zostać nałożona przez organy ochrony środowiska, jeśli:
-
uprawiasz, hodujesz, przechowujesz lub wprowadzasz do środowiska rośliny z listy inwazyjnych gatunków obcych bez zezwolenia;
-
nie zgłosisz występowania takich gatunków we właściwym terminie (np. gminie lub odpowiedniej jednostce ochrony środowiska);
-
utrudniasz lub uniemożliwiasz ich eliminację zgodnie z obowiązującymi przepisami.
To oznacza, że nawet nieumyślne posadzenie zakazanej rośliny — np. jako ozdobnej lub z „dzikiej” nasion — bez podjęcia działań eliminacyjnych może prowadzić do finansowych konsekwencji.
Jak sprawdzić, czy masz zakazane rośliny w ogrodzie?
Warto regularnie przeglądać swoje nasadzenia, szczególnie jeśli:
-
kupujesz rośliny z niesprawdzonych źródeł,
-
dzielisz się sadzonkami z innymi ogrodnikami,
-
mieszkasz w pobliżu lasów, łąk lub rzek – tam często trafiają nasiona inwazyjnych gatunków.
Najlepszym rozwiązaniem jest zapoznanie się z listą zakazanych roślin i porównanie jej z tym, co rośnie w Twoim ogrodzie. W razie wątpliwości można zgłosić się do lokalnej stacji ochrony środowiska lub nadleśnictwa.
Co zrobić, jeśli masz w ogrodzie zakazaną roślinę?
Nie wolno jej przesadzać, rozmnażać ani sprzedawać. Należy jak najszybciej przystąpić do jej usunięcia, najlepiej zgodnie z wytycznymi GDOŚ. Niektóre gatunki – jak rdestowce – wymagają specjalistycznych metod zwalczania, często wieloetapowych i prowadzonych przez wyspecjalizowane firmy.
Usunięcie rośliny powinno być udokumentowane, a wszelkie odpady należy utylizować zgodnie z przepisami – nie wolno ich wyrzucać na kompost, do lasu czy nad rzekę.
Nieznajomość prawa może kosztować fortunę – w dosłownym tego słowa znaczeniu. Zakazane rośliny to nie tylko problem ekologiczny, ale również prawny. Zanim posadzisz nowy okaz w ogrodzie, sprawdź, czy nie znajduje się na liście gatunków inwazyjnych. Dzięki temu unikniesz kłopotów, wysokich kar i pomożesz chronić przyrodę przed niekontrolowaną ekspansją obcych roślin.
Jeśli chcesz mieć ogród przyjazny naturze i zgodny z przepisami – sprawdzaj, pytaj i reaguj, zanim zakazane gatunki rozpanoszą się w Twoim otoczeniu.
Zdjęcie tytułowe: Ruud Morijn / Adobe Stock
