Koleus Blumego: tęczowa pokrzywa w doniczce

Koleus Blumego (Plectranthus scutellarioides, dawniej Coleus), popularnie nazywany także pokrzywką brazylijską, pochodzi z tropikalnych obszarów Azji, Australii i wysp Pacyfiku. Jest rośliną ozdobną należącą do rodziny jasnotowatych (do której należą też np. jasnota biała, dąbrówka rozłogowa czy "zwykła" pokrzywa zwyczajna). W uprawie spotyka się kultywary oznaczane często jako Coleus × hybridus.

Kwiaty koleusów należy regularnie usuwać

Pokrzywki wbrew błędnym informacjom kwitną bardzo łatwo. Zwracamy na to uwagę jednak z zupełnie innych względów niż zazwyczaj. Podczas gdy u kwitnących roślin ozdobnych dbamy o to, by kwiatów było jak najwięcej, tak u pokrzywek, kiedy tylko nadejdzie sezon letni, rozpoczynamy niekończącą się aż do jesieni, nieustanną "walkę" z pąkami kwiatowymi – musimy je systematycznie usuwać, aby roślina była silna i piękna!

Kwiaty koleusa są zwykle białe lub niebiesko-białe, drobne i zebrane w grona. Wyrastają na szczytach pędów głównych i z kątów liści. Są naprawdę ładne, ale ich wytwarzanie zabiera roślinie tak dużo energii, że jeżeli pozwolimy im kwitnąć, stracą na tym przepiękne liście koleusów – zaczynają drobnieć, a same rośliny ogólnie słabną.

Łodyga koleusów jest kwadratowa w przekroju. U starszych roślin jest pusta w środku i drewnieje, zachowując jednak swój charakterystyczny kształt.

Liście koleusa układają się nakrzyżlegle i mają ząbkowane lub karbowane brzegi. W dotyku są przyjemnie aksamitne i podobnie jak cała roślina przy potarciu wydzielają gorzkawy aromat. Występują w niezliczonej liczbie kolorów, odcieni, ich wzajemnych proporcji, mieszanin i układów. Co ciekawe, nawet w obrębie jednej odmiany mogą zachodzić spore zmiany w kolorach.

Koleus lubi słońce

Barwy koleusa są soczyste i niezwykle intensywne, ale tylko wtedy, kiedy zapewnimy pokrzywce dużo światła. Roślina utrzymuje wtedy zwarty pokrój, który dodatkowo możemy korygować, uszczykując wierzchołki pędów. W cieniu bądź przy niedostatecznej liczbie słonecznych dni, co można zaobserwować szczególnie w miesiącach zimowych - pędy wyciągają się. Kolory koleusów gasną i liście nawet najbardziej kolorowych odmian zielenieją i często trudno odróżnić je od siebie. Nie wszystkie odmiany przepadają też za bezpośrednim, ostrym słońcem (może przypalać liście). Rośliny te wyjątkowo chętnie zwracają się ku słońcu i najlepiej obracać doniczkę codziennie np. o ¼ w tym samym kierunku, żeby prezentowała się atrakcyjnie ze wszystkich stron.

Gdzie sadzić koleusy?

Koleusy można uprawiać praktycznie wszędzie: w doniczkach, pojemnikach, skrzynkach – na balkonach, tarasach, parapetach (wewnątrz i na zewnątrz budynków), a także bezpośrednio na rabatach, podobnie jak inne rośliny jednoroczne. Niektóre odmiany, zwłaszcza te silnie rosnące, mają tendencję do pokładania się, dlatego można je sadzić w wiszących koszach. Ciekawie też wyglądają koleusowe drzewka, którym jednak trzeba poświęcić więcej uwagi.

Rozmnażanie koleusów

Koleusy najprościej jest rozmnożyć z sadzonek pędowych – ukorzeniamy w wodzie uszczyknięte wierzchołki lub pędy boczne pozyskane ze starszych, rozrośniętych okazów.

Po około dwóch tygodniach młode roślinki mają już zwykle wystarczająco dużo korzeni, by można było posadzić je do ziemi. Ta powinna być lekka i przepuszczalna (np. na bazie torfu, albo włókien kokosowych). W ten sposób możemy rozmnażać pokrzywki w nieskończoność, chociaż najlepiej robić to oczywiście w okresie wiosenno-letnim. Jednym ze skutecznych sposobów rozmnażania koleusów będzie także wysiew nasion wczesną wiosną do doniczek i mnożarek ustawionych na parapecie.

Przycinanie i formowanie

Kiedy nasz koleus osiągnie pożądaną wysokość, odcinamy boczne rozgałęzienia i liście pozostawiając tylko cztery młode pędy na samym szczycie. Wierzchołek także skracamy. Roślina przez jakiś czas będzie wyglądać mało atrakcyjnie, jednak wkrótce zacznie się zagęszczać.

Po jakimś czasie pędy boczne przycinamy ponownie, pozostawiając ok. 4-5 węzłów i operację tę powtarzamy w miarę wzrostu rośliny, nadając koronie drzewka kulistą formę. Do formowania nadają się tylko wybrane odmiany koleusów o bujnym wzroście, łatwo zagęszczające się.

tekst i zdjęcia: Łukasz Skop bez-ogrodek-blog.blogspot.com