Logo
Logo
Gardeners' world marzec - kwiecień 2020
13
Do góry
Artykuł na: 4-5 minut

Budka lęgowa nie zastąpi ptakom dziupli!

Wieszając budki lęgowe mamy przekonanie, że pomagamy ptakom. Ale klasyczna budka ma się do prawdziwej dziupli w drzewie tak, jak dom letniskowy na Mazurach do solidnej, XIX-wiecznej rezydencji. I choć ptaki zajmują oba typy lokum, naukowcy mają dowody, że przyroda nie daje się łatwo kopiować.

Do takich wniosków doprowadziła analiza warunków panujących w dziuplach drzew, rosnących w Białowieskim Parku Narodowym (Obręb Ochronny Rezerwat). Naukowcy wzięli też pod lupę drewniane budki lęgowe zawieszone na drzewach w Monks Wood Natural Nature Reserve we wschodniej Anglii.

Autorzy – Marta Maziarz oraz Tomasz Wesołowski z Pracowni Biologii Lasu Uniwersytetu Wrocławskiego i Richard K. Broughton z Centre for Ecology and Hydrology w Oxfordshire (Wielka Brytania) – badali mikroklimat budek i dziupli o podobnych wymiarach, wykorzystywanych poprzednio przez ten sam gatunek ptaków – sikorę ubogą (Poecile palustris).

ptasia dziupla w drzewie fot. bpn - Pixabay.com
Fot. bpn/Pixabay
budka lęgowa dla ptaków na drzewie fot. Erich Westendarp - Pixabay.com
Fot. Erich Westendarp/Pixabay

Budka, czy dziupla? Porównanie

"Chcieliśmy sprawdzić, czy warunki panujące w dziuplach i budkach są identyczne, a więc czy budki mogą być substytutem dziupli – naturalnych miejsc rozrodu ptaków. Jeżeli wytniemy drzewa dziuplaste - które obecnie zapewniają ptakom dostęp do dużej liczby różnorodnych dziupli, i w zamian powiesimy budki – jak to może wpływać na ptaki" – tłumaczy Marta Maziarz w rozmowie z PAP.

Aby porównać oba typy ptasich lokali, naukowcy zmierzyli w nich wilgotność i temperaturę. Okazało się, że warunki znacznie się w nich różnią. Wilgotność w dziuplach żywych drzew wynosi średnio ok. 90 proc. i jest zauważalnie wyższa (średnio o ok. 24 proc.) niż w budkach!

Budka lęgowa nie zastąpi ptakom dziupli
Fot. Hans Braxmeier/Pixabay

Duże różnice dotyczą też temperatur. Dziuple lepiej izolują i w efekcie (trochę tak, jak w jaskini) panuje w nich mniej więcej stała temperatura. Lokatorzy budek narażeni są na spore wahania temperatur.

"Warunki w dziuplach są bardziej stabilne. To efekt grubości oraz żywotności ścianek drewna, które ją otaczają – tłumaczy Marta Maziarz. – Natomiast budki o martwych i cienkich ściankach właściwie nie izolują od temperatur zewnętrznych. Temperatury wewnątrz zmieniają się w sposób podobny jak na dworze".

Czy różnice w mikroklimacie miejsc gniazdowych oznaczają konsekwencje dla ptaków, ich ekologii i rozrodu? Zdaniem naukowców może tak być – zwłaszcza, jeśli budki zawisną np. w miejscu mocno nasłonecznionym.

"Jeśli będzie za gorąco, pisklęta mogą doznać przegrzania, a gdy powietrze będzie bardzo suche – może im też grozić odwodnienie" – mówi Marta Maziarz. Dziuple o wiele skuteczniej chronią przed ekstremalnymi temperaturami, choć nadmiar wilgoci w nich także może być problemem."

Budka lęgowa nie zastąpi ptakom dziupli
Fot. ctvgs/Pixabay

Jak pokazują dotychczasowe badania, zalewanie gniazd w dziuplach żywych drzew bywa przyczyną utraty lęgów ptaków (śmierci zarodków jaj lub piskląt). Podobne sytuacje rzadko zdarzają się w budkach.

To nie wszystko. Suche budki mogą sprzyjać rozwojowi niektórych ektopasożytów (takich jak np. wszoły), które licznie występują w budkach, a rzadko w dziuplach. Mikroklimat może mieć znaczenie nawet dla rozkładu gniazda.

"W budkach powietrze jest suche, a procesy rozkładu zachodzą wolniej. Gniazdo zbudowane jednej wiosny pozostanie tam do następnej. Dlatego budki – aby mogły być używane przez ptaki – muszą być przez ludzi czyszczone. W dziuplach nie ma z tym problemu: one same się czyszczą. Gniazda rozkładają się tam szybko, następnej wiosny ptaki mogą zakładać nowe" – opowiada biolog z UWr.

Budka lęgowa nie zastąpi ptakom dziupli
Fot. Oldiefan/Pixabay

Czy wieszać budki lęgowe dla ptaków?

"Mimo tych różnic budki lęgowe nie są złe, są po prostu inne, niż dziuple – zaznaczają autorzy badania. – Nie zmienia to jednak faktu, że starych, dziuplastych drzew dających schronienie ptakom i innym zwierzętom, nie można zastąpić.

Jeżeli chcemy chronić różnorodność biologiczną, to musimy chronić stare drzewa. Wycinanie ich może mieć negatywny wpływ także na ptaki. Stare, grube drzewa zapewniają zwierzętom największą liczbę i różnorodność dziupli. Dzięki temu ptaki i inne zwierzęta mogą wybierać preferowane przez siebie miejsca, o odpowiedniej wielkości i położone na odpowiedniej wysokości." – mówi biolog.

Marta Maziarz zauważa, że pewne gatunki np. sikory ubogie, z reguły rzadko gnieżdżą się w budkach. Nawet jeśli wywiesi się te specjalnie przystosowane do ich wymagań i tak może się okazać, że ptaki chętniej zajmą miejsca naturalne nawet jeśli będą musiały ich trochę dłużej szukać.

Tymczasem bogatki czy modraszki wolą zajmować budki nawet wtedy, kiedy dziupli nie brakuje. "Nie wiadomo dlaczego, ale te miejsca wydają się być dla nich bardziej atrakcyjne" – mówi Marta Maziarz.

2017-03-07
Tekst: źródło – PAP Nauka w Polsce www.naukawpolsce.pap.pl, zdjęcie tytułowe: Efraimstochter/Pixabay


Warto przeczytać

To Cię zainteresuje

Komentarze

Nowe treści
Wieści z branży
TRAWNIK
Na czasie
TRAWNIK
Zobacz więcej
Porady na ten tydzień
Tydzień 13, Sentencja nr:5
Tydzień 13, Sentencja nr:5
Bratki doskonale nadają się na pierwsze wiosenne dekoracje skrzynek i pojemników balkonowych, a także do ożywienia niezbyt kolorowych o tej porze rabat w ogrodzie.
Tydzień 13, Sentencja nr:2
Tydzień 13, Sentencja nr:2
Pod koniec marca można przystąpić do pierwszych zabiegów pielęgnacyjnych trawnika. Ważne, by na początku z jego powierzchni wygrabić tzw. filc: suchą trawę, liście i śmieci.
Tydzień 13, Sentencja nr:3
Tydzień 13, Sentencja nr:3
Pamiętajmy o zwałowaniu trawnika. Zabieg ten polega na dociśnięciu walcem kęp trawy, które z powodu zamarzania i odmarzania gleby zostały wypchnięte ponad powierzchnię gruntu.
Tydzień 13, Sentencja nr:1
Tydzień 13, Sentencja nr:1
Warto prześwietlić drzewa owocowe, aby rozluźnić korony i dopuścić światło do ich wnętrza (śliwy, grusze, jabłonie). Nie powinno się ciąć starych i grubych gałęzi, gdyż powstające rany są duże i źle się zabliźniają.
Twoja strona ogrodu