Parrocja perska

Parrocja perska (Parrotia persica), nazywana także perskim drzewem żelaznym, jest endemitem występującym naturalnie głównie na niewielkim obszarze północnego Iranu. Została odkryta i opisana w 1830 r., a jej nazwa upamiętnia nazwisko niemieckiego botanika Georga Friedricha Parrota. Roślina jest uprawiana głównie przez kolekcjonerów botanicznych ciekawostek, ale coraz częściej pojawia się w sprzedaży w szkółkach i centrach ogrodniczych.

W naszych warunkach klimatycznych parrocja perska rośnie wolno, zwykle przyjmuje formę dużego krzewu albo niewielkiego drzewa, osiągającego 5-6 m wysokości.

Pień i gałęzie parrocji perskiej pokrywa ciemnobrązowa kora, łuszcząca się podobnie jak u platanów nieregularnymi płatami, które po odpadnięciu odsłaniają jaśniejsze warstwy. Liście są odwrotnie jajowate, mają do 10 cm długości i do 6 cm szerokości, blaszki liściowe są grube, skórzaste, zielone, z wierzchu błyszczące.

Młode liście mogą być zaczerwienione lub zaróżowione. Jesienią liście przebarwiają się na wyjątkowo żywy, intensywnie żółty lub pomarańczowy kolor, a rośliny stają się głównym punktem ogrodowych kompozycji, skupiającym na sobie uwagę. Kwiaty są niepozorne, pozbawione okwiatu, rozwijają się w marcu i nie mają znaczenia zdobniczego.

Fot. Grzegorz Falkowski (ZSzP)

W uprawie w Europie Zachodniej spotyka się nieliczne odmiany parrocji, np. ‘Bella‘ czy ‘Vanessa’ o pięknych jesiennych barwach liści.

Na polskim rynku dostępna jest odmiana Persian Spire, która w 2020 roku zdobyła złoty medal w Konkursie Roślinnych Nowości międzynarodowej wystawy „Zieleń to Życie”. Odmiana Persian Spire charakteryzuje się wąskim, kolumnowym pokrojem i wolnym tempem wzrostu. Po 10 latach uprawy dorasta do około 2 m wysokości, dzięki temu nadaje się do sadzenia i uprawy w małych, przydomowych ogrodach, a także w pojemnikach ustawianych na tarasach. Roślina tworzy krótki pień pokryty wielobarwną korą, ozdobną w okresie bezlistnym oraz liczne wznoszące się i wyprostowane gałęzie.

Liście odmiany Persian Spire są węższe i drobniejsze niż u gatunku, z wierzchu silnie błyszczące, w młodości ciemnofioletowe, następnie zielenieją na środku, a na brzegu są obwiedzione ciemną, bordową obwódką. Jesienią przebarwiają się na żółto, pomarańczowo i czerwono.

Wymagania i uprawa

Parrocja perska jest rośliną niekłopotliwą w uprawie, dosyć dobrze znosi suszę i zanieczyszczenie powietrza. Preferuje gleby żyzne, próchniczne, gliniasto-piaszczyste, umiarkowanie wilgotne i przepuszczalne, o lekko kwaśnym odczynie. Najlepiej rośnie na stanowiskach słonecznych, wtedy najpiękniej się przebarwia jesienią, ale osłoniętych zimą od wiatru.

Starsze okazy parrocji są całkowicie odporna na mróz, młode wymagają lekkiego okrycia, szczególnie w najzimniejszych, wschodnich rejonach Polski.

Gdzie posadzić?

Parrocja perska nadaje się do niewielkich ogrodów. Na bardzo małe przestrzenie warto wybierać odmiany, np. kolumnową Persian Spire. Warto ją posadzić w miejscu widocznym z okien domu, w przedogródku lub na osi widokowej, aby móc podziwiać jesienią jej ogniste liście.