Podkłady kolejowe w ogrodzie: czy i jak je wykorzystać?

Dlaczego podkłady kolejowe są niebezpieczne?

Niestety, będące odpadem podkłady kolejowe, zamiast do wyspecjalizowanych zakładów zajmujących się utylizacją, często trafiają do masowej sprzedaży, także w Internecie. Składy budowlane oferują je w niskich cenach jako materiał do różnorodnego wykorzystania w ogrodzie.

Wszystko byłoby w porządku, gdyby nie impregnat, którym nasączane są podkłady do użytku na kolei. Od dziesiątków lat, ich dużą trwałość uzyskuje się dzięki zastosowaniu oleju kreozotowego, którym nasyca się je, by zabezpieczyć przed rozwojem grzybów i niekorzystnym wpływem wilgoci na drewno.

Kreozot jest składnikiem smoły drzewnej, a także jedną z frakcji smoły węglowej (kreozot węglowy), zawierającym mieszaninę toksycznych związków chemicznych – wielopierścieniowych węglowodorów aromatycznych.

Charakterystyczny zapach impregnatu jest często wyczuwalny nawet z odległości kilku metrów, a szczególnie w czasie gorących, letnich dni, kiedy uwalniają się z podkładów kolejowych toksyczne, lotne substancje rakotwórcze. Szacuje się, że trwałość drewna zabezpieczonego olejem kreozotowym wynosi kilkadziesiąt lat, dlatego nawet jako materiał zużyty na kolei, jest ciągle bardzo szkodliwy dla ludzi i zwierząt.

Fot. PantherMediaSeller/Depositphotos

Niebezpieczeństwo wzrasta przy bezpośrednim kontakcie z drewnem nasączonym olejem kreozotowym, np. przy czyszczeniu lub mechanicznej obróbce podkładów albo w wyniku wdychania szkodliwych substancji. Mogą pojawiać się wtedy nudności, wymioty, zaburzenia krążenia, a nawet śmierć. Ponadto, długotrwały kontakt z kreozotem może prowadzić do osłabienia układu immunologicznego oraz mutacje w strukturze DNA, a co za tym idzie – do rozwoju chorób nowotworowych

Leżące na torach kolejowych podkłady, oczywiście nikomu i niczemu nie szkodzą, ale już użyte w ogrodach, gdzie przebywamy często razem z dziećmi i zwierzętami, mogą stanowić realne zagrożenie dla zdrowia.

Czym zastąpić podkłady kolejowe w ogrodzie?

Podkłady kolejowe najczęściej wykorzystywane są jako materiał do budowli małej architektury: stosowane są na ogrodowe schody, krawężniki, palisady, tarasy, ściany oporowe podpierające skarpy, a także obrzeża tzw. podniesionych rabat do uprawy warzyw lub innych roślin. Nierzadko zdarza się, że są one niestety stosowane także jako materiał opałowy lub do budowy altan lub domków ogrodowych.

Toksyczne substancje zawarte w impregnacie są słabo rozpuszczalne w wodzie, nie ulegają biodegradacji i przenikają także do gleby, kumulując się w niej, co powoduje jej skażenie.

Biorąc pod uwagę wszystkie wspomniane zagrożenia związane z zastosowaniem zużytych podkładów kolejowych i poszanowanie środowiska, najlepiej unikać ich zakupu. Zamiast nich można kupić surowe lub lekko zaimpregnowane podkłady ogrodowe albo po prostu drewniane belki (kantówki). Zwykle są one wytwarzane z drewna sosnowego, bukowego i najtrwalszego – dębowego. Można je znaleźć w sprzedaży (na sztuki i w różnych rozmiarach), np. w marketach budowlanych, stolarniach, dużych tartakach lub zakładach produkcji drzewnej.

Fot. gardenguru/Depositphotos

Aby były trwałe i długo służyły w ogrodzie, powinny być odpowiednio zabezpieczone przez działaniem czynników atmosferycznych i wilgoci. Najlepiej kupować podkłady impregnowane metodą ciśnieniowo-próżniową lub specjalistycznymi, nietoksycznymi impregnatami do drewna.

Być może podkłady ogrodowe nie będą mieć takiej trwałości i atrakcyjnej ceny, jak nasycone mieszaniną szkodliwych węglowodorów aromatycznych podkłady kolejowe, ale będą zdecydowanie zdrowsze dla nas i środowiska.

Zamiast narażać się na wpływ toksycznych substancji, można bezpiecznie spędzać czas we własnym ogrodzie, w którym tak samo dobrze będą wyglądały podkłady ogrodowe, belki drewniane lub nawet elementy betonowe imitujące drewno.

Tekst: Maciej Aleksandrowicz, zdjęcie tytułowe: mcdowalljh/Depositphotos