Podkłady kolejowe są szkodliwe dla gleby i zdrowia człowieka!

Kreozot, stosowany m.in. do impregnacji drewnianych podkładów i rozjazdów kolejowych, słupów elektrycznych, mostów, elementów konstrukcji nabrzeży i innych obiektów inżynierskich.

Składa się z setek różnych składników, w tym węglowodorów aromatycznych, takich jak naftalen, antracen, fenantren, chryzen oraz składników kwaśnych i zasadowych – fenoli, krezoli, metylowych pochodnych piryn oraz innych.Zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE)* sprzed kilku lat, kreozot uznano za czynnik rakotwórczy.

Czynnikiem rakotwórczym zaklasyfikowanym do kategorii I jest jeden z jego głównych składników benzo[a]piren i z tego powodu zarówno kreozot jak i drewno nim impregnowane nie może być wprowadzane do obrotu dostępnego dla konsumentów. Dawka śmiertelna benzo[a]pirenu dla organizmów stałocieplnych wynosi tylko 710 mg/kg co powinno przekonać wszystkich do zakazu stosowania tego impregnatu jak i drewna je zawierającego w miejscach przebywania ludzi czy zwierząt.

Prawo zabrania odzyskiwania i unieszkodliwiania tego typu odpadów poza odpowiednimi przeznaczonymi do tego celu instalacjami lub urządzeniami. W żadnym wypadku zużyte podkłady kolejowe nie powinny być komukolwiek przekazywane do dalszego wykorzystania.

Nie stosuj podkładów kolejowych w ogrodzie!

Zgodnie z obowiązującym prawem, posiadanie w gospodarstwach domowych zużytego drewna impregnowanego kreozotem jest nielegalne. Przepisy nie zezwalają firmom na przekazywanie tego typu materiałów prywatnym użytkownikom. Niestety, takie drewno wtórnie trafia do sprzedaży detalicznej w dużych ilościach. O skali zjawiska można się przekonać przeglądając w sieci popularne platformy handlowe. Dotyczy to zwłaszcza podkładów kolejowych, które znajdują zastosowanie w ogrodnictwie. Szacuje się, że dotychczas w Polsce ilości tego typu odpadów szacowano w skali roku na około 3 mln ton.

„Obecnie drewno impregnowane kreozotem jest głównie składowane lub nielegalnie przeznaczane do zastosowania w ogrodnictwie. Na rynku nie ma technologii pozwalających na wydajną i bezpieczną dla środowiska utylizację drewna, odpadów lub gleby zanieczyszczonych kreozotem. Proponowane przez nas rozwiązanie to innowacyjny proces, w którym wykorzystujemy bakterie zdolne do przeprowadzania biodegradacji związków wchodzących w skład oleju kreozotowego. Podstawową jego zaletą jest pro-środowiskowy charakter oraz niskie koszty zastosowania” – mówi dr hab. Magdalena Popowska, prof. UW, Dyrektor Instytutu Mikrobiologii UW.

W naszych realiach zaimpregnowane drewno zamiast do utylizacji często trafia do wtórnej sprzedaży detalicznej. Zjawisko to nasiliło się po otrzymaniu przez Polskę dofinansowania z UE na wymianę starych, drewnianych podkładów kolejowych na strunobetonowe. Popyt na tego rodzaju drewno wynika z niskiego poziomu świadomości ryzyka i niewiedzy społeczeństwa na temat ogromnej szkodliwości dla zdrowia, a także nieznajomości regulacji prawnych w zakresie obrotu i składowania skażonego drewna.

„W pewnym sensie poziom ryzyka i skalę problemu można porównać do problemu azbestu zawartego w starych eternitowych pokryciach dachowych. Świadomość zagrożeń wynikających z kontaktu z azbestem wydaje się wśród Polaków mimo wszystko dużo większa, jeśli zobaczymy, z jaką beztroską często stosuje się skażone drewno pochodzącego z rynku wtórnego. Poza tym azbestowych pokryć dachowych już nigdzie nie kupimy, podczas gdy serwisy internetowe roją się od ofert sprzedaży zanieczyszczonego drewna” – uważa Magdalena Popowska.

Gdy zaimpregnowane kreozotem drewno wchodzi w bezpośredni kontakt z glebą lub wodą lub zostanie spalone, powstają poważne zagrożenia dla środowiska, a także dla przyszłych pokoleń. Niektóre węglowodory aromatyczne są bowiem trwałe, toksyczne i kumulują się w organizmach.

Utylizacja podkładów!

Do 2025 roku w Polsce ma zostać zmodernizowanych 9 tys. kilometrów torowisk kolejowych. Oznacza to konieczność utylizacji ponad 15 mln drewnianych podkładów kolejowych, czyli 975 mln ton niebezpiecznych odpadów. Podkłady powinno się utylizować, ponieważ zostały zaimpregnowane kreozotem – toksyczną i rakotwórczą substancją. Opracowana na Uniwersytecie Warszawskim metoda pozwala skutecznie i relatywnie niedrogo rozwiązać ten problem – groźną substancję można trwale usunąć, a oczyszczone drewno bezpiecznie wykorzystać jako surowiec.

Na rynku dostępne są nieliczne alternatywne technologie utylizacji drewna impregnowanego kreozotem, jednak są one kosztowne, a sam proces utylizacji jest skomplikowany. Przy dużych ilościach skażonego surowca, rozwiązanie problemu wymagałoby zaangażowania ogromnych kwot, przekraczających możliwości podmiotów zobowiązanych do utylizacji kreozotu. Opracowana na UW metoda pozwala na tanie i efektywne wydobycie kreozotu z podkładów kolejowych.

W pierwszej fazie szkodliwe substancje są wypłukiwane z drewna, a następnie frakcja kreozotowa w formie płynnej jest oczyszczana przy pomocy mikroorganizmów podawanych w specjalnym biopreparacie. W jego skład wchodzą bakterie, które żywią się kreozotem, metabolizując go – traktują związki wchodzące w skład kreozotu jak źródło węgla i energii. Po zakończeniu procesu drewno jest wolne od zanieczyszczeń, spełniając obowiązujące normy bezpieczeństwa, co pozwala je ponownie wykorzystać jako surowiec.

Zdjęcia: Pixabay

* Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 528/2012 z dnia 22 maja 2012 r. w sprawie udostępniania na rynku i stosowania produktów biobójczych