Eukaliptusy (Eucalyptus) to rodzaj egzotycznych drzew należących do rodziny mirtowatych (Myrtaceae). Spotyka się je głównie w tropikalnych rejonach świata (m.in. Australii, Nowej Gwinei), ale niektóre uprawia się też jako rośliny ozdobne. Najpopularniejszym gatunkiem w uprawie domowej jest eukaliptus Gunna (E. gunnii), inaczej nazywany górskim albo kłującym.

Eukaliptusy uprawiane jako rośliny doniczkowe nie osiągają więcej niż 1,5 m i mają pokrój krzewiasty. Sytuacja inaczej wygląda w naturze – niektóre gatunki dorastają do 15-30 m wys., inne do 50-60 m wys., a jeszcze inne nawet do ok. 100 m wys., stając się jednymi z najwyższych drzew świata! Rośliny te mogą tworzyć smukłe lub potężne pnie, u wielu gatunków pokryte łuszczącą się okresowo korą, co prowadzi do powstania na ich powierzchni ciekawych wzorów i przebarwień, szczególnie pięknych u eukaliptusa tęczowego (E. deglupta).

Rośliny te często posiadają kolce (szczególnie częste u odmian uprawianych w domach). Eukaliptusy są szczególnie cenione jako rośliny doniczkowe z powodu ich ozdobnych liści – na młodych pędach liście wyrastają naprzeciwlegle, są siedzące oraz mają zaokrąglony lub zupełnie okrągły kształt. Liście wytwarzane na starszych gałęzach są natomiast wydłużone, lancetowate i krótkoogonkowe. Wszystkie są skórzaste i posiadają charakterystycznie pachnące olejki eteryczne.

Eukaliptusy rozwijają piękne, pierzaste, barwne kwiaty, a ich owocem jest zdrewniała torebka, jednak bardzo rzadko zakwitają w warunkach domowych.

Wymaganie i uprawa

W okresie wegetacyjnym eukaliptus oczekuje bardzo jasnego stanowiska, pokojowej temperatury (ok. 22-24°C) i przepuszczalnego, stale lekko wilgotnego podłoża (uniwersalna ziemia do kwiatów doniczkowych będzie zupełnie wystarczająca).

Lato eukaliptus lubi spędzać na świeżym powietrzu, dlatego można wystawić go na balkon lub taras. Okresowo potrafi nawet znieść niską temperaturę, ale jego całoroczna uprawa w gruncie jest w Polsce ryzykowna, bo chociaż roślina przetrwa kilkustopniowe mrozy, silniejszych już nie zniesie. Dlatego też na zimę zaleca się przenieść ją do widnego, chłodnego pomieszczenia (ok. 10-12°C) i ograniczyć podlewanie do minimum.

Wiosną eukaliptusa można przyciąć, korygując jego pokrój. Dobrze jest uszczykiwać jego młode wierzchołki, by pobudzić roślinę do wytwarzania młodych pędów.

Zastosowanie

Eukaliptus górski to piękna roślina pokojowa lub tarasowa. Jego pędy z błękitnymi liśćmi są cenionym dodatkiem do bukietów. W krajach o ciepłym klimacie gatunek bywa uprawiany w ogrodach jako drzewo ozdobne.

Inne eukaliptusy mają szersze zastosowanie. Liście drzew rosnących w Australii, stanowią podstawowe źródło pokarmu dla koali. Drewno jest wykorzystywane w przemyśle meblarskim i budowlanym, a z liści pozyskuje się olejek eteryczny wykorzystywany w wielu działach przemysłu (np. preparaty lecznicze).

Wybrane gatunki

  • Eukaliptus Gunna (E. gunnii) – drzewo (ok. 20-30 m wys.) o rozłożystej koronie i zielonych, długich, lancetowatych liściach. Formy młodociane to lubiane rośliny doniczkowe ( ok. 1-2 m wys.), tworzące zielone, okrągłe, bezogonkowe, matowe, pokryte niebieskim kutnerem liście, osadzone na pędzie naprzeciwlegle.
  • Eukaliptus tęczowy (E. deglupta) – drzewo o wielobarwnym pniu
  • Eukaliptus gałkowy, właściwy (E. globulus) – drzewo o dużym znaczeniu użytkowym (liście mają właściwości lecznicze)
  • Eukaliptus śnieżny (E. pauciflora) – drzewo o białej korze i czerwonych pędach


Tekst: Katarzyna Józefowicz, zdjęcia: Flower Council Holland, pieonane/Pixabay, Susan Wilkinson/Unsplash, Floradania.dk