Nie budź jeża ani nietoperza jesienią, bo mogą nie przetrwać zimy!

Jeże i nietoperze mają większą szansę na przeżycie zimy, jeśli nie zostaną wybudzone

Zastępca dyrektora ds. gospodarki leśnej Lasy Miejskie – Warszawa Andżelika Gackowska ostrzega w rozmowie z PAP, że od naszego zachowania może zależeć to, czy jeże i nietoperze przeżyją zimę.

"Zarówno jeże, jak i nietoperze, spędzają zimę hibernując. Przez to, że zasypiają często w naszym otoczeniu, może się zdarzyć, że sprzątając dom lub ogród i przygotowując się do sezonu zimowego, możemy przerywać im sen. Pamiętajmy, że sukces przeżycia zimy przez te zwierzęta, zależy od ich niewybudzenia" – powiedziała.

Co robić, by nie obudzić jeży i nietoperzy jesienią?

1. Nie sprzątać dokładnie ogrodu późną jesienią

Jeżeli mamy ogród, budynek gospodarczy lub szopę i przypuszczamy, że mogą tam nocować nietoperze i jeże, to starajmy się ich nie zbudzić.

"Każde wybudzenie z letargu, tym bardziej przy minusowych temperaturach, oznacza dla tych zwierząt utratę zapasów, które zgromadziły do przetrwania zimy, a co za tym idzie - zwiększone ryzyko, że nie przeżyją zimy. Jeżeli takie zwierzęta występują w okolicy, to starajmy im się nie przeszkadzać" – zaapelowała. "Nie sprzątajmy ogrodu późną jesienią, bo możemy wtedy właśnie obudzić jeże. Nie zatykajmy na zimę otworów w szopach, bo mogą tam spać nietoperze."

2. Zostawmy na zimę otwory, które powstały w ogrodzeniach

Andżelika Gackowska radzi też, by zostawiać przejścia w ogrodzeniach dla nich, bo wysoka podmurówka jest nie do sforsowania, a najlepiej będzie, gdy ogrodzimy ogród siatką.

Co robić, gdy jesienią obudzimy jeża lub nietoperza?

Może jednak się zdarzyć, że na posesji znajdzie się wybudzone zwierzę. Na szczęście na to też jest rada.

"Jeżeli już znajdziemy jeża lub nietoperza zimą, kiedy jest mniej ich naturalnego pokarmu w środowisku, bo już jest zimno i owady nie latają, a ślimaki się pochowały, to można te wybudzone osobniki, przynieść do ośrodka rehabilitacji dzikich zwierząt. My mamy możliwość podkarmienia ich, mamy również przygotowane specjalne zagrody na okres zimowy i specjalną piwnicę do hibernacji nietoperzy. Jesteśmy w stanie te zwierzęta, po chwilowym podtuczeniu przezimować do wiosny i umożliwić im powrót do natury. Można takiego zwierzaka przywieźć osobiście, albo poprosić straż miejską" – powiedziała dyrektor. Zaapelowała też, by nie bać się nietoperzy. "Mają może trochę złą prasę i u wielu osób wzbudzają niepokój, ale na pewno nie wkręcają się we włosy" – dodała.

Trzeba pamiętać, że jeże i nietoperze mogą przenosić różnego rodzaju pasożyty, drobnoustroje, więc raczej nie można ich łapać gołymi rękoma, przytulać, tylko włożyć do wentylowanego pudełka i zabezpieczyć.

W tym roku ośrodek Lasów Miejskich przyjął 171 nietoperzy i 415 jeży. "A jesteśmy jeszcze przed szczytem sezonu" – podkreśliła dyrektor. W roku 2021 roku trafiło do ośrodka 636 jeży i 375 nietoperzy!

Domki dla jeży i nietoperzy – czy to dobry pomysł?

PAP zapytała też o budowanie domków dla jeży, co jest ostatnio popularnym pomysłem m.in. w budżecie obywatelskim.

"Generalnie nie budujemy im domków. Jeśli ktoś jednak chce zbudować taki domek to musi być świadomy, że jeże mają szybką przemianę materii. O ile w naturze te ich naturalne miejsca bytowania szybko się oczyszczają, bo są tam inne mikroorganizmy, które rozkładają odchody, to w domku czegoś takiego nie ma, więc my musielibyśmy to robić. Trzeba być świadomym, czy jesteśmy na to gotowi, żeby przez rok, czy przez kilka lat dbać o domek" – odpowiedziała dyrektor.

Dokarmianie jeży – pomoc czy problem?

Zaznaczyła też, że dokarmianie jeży nie jest to dobrym pomysł.

"Dokarmianie można wykonać tylko w ekstremalnych sytuacjach, kiedy jesteśmy pewni, ze dany osobnik tego potrzebuje" – stwierdziła. "Jeśli będziemy dokarmiali takiego jeża karmą kocią, bo o to najłatwiej, to odzwyczaimy go od pobierania pokarmu w sposób naturalny i np., jeśli wyjedziemy na dwa tygodnie na wakacje, to ten jeż nagle zostanie bez jedzenia i może mieć problemy. Po drugie oswajamy go z człowiekiem i likwidujemy jego naturalne odruchy" – zaznaczyła. "Można jeżom oczywiście zostawić wodę, ale dokarmiać nie należy w żadnych przypadku" – dodała.

Wyjaśniła, że nigdy nie będziemy w stanie dostarczyć mu takiej karmy, o takim składzie jak naturalny pokarm.

"I nie chodzi tu tylko o składniki mineralne, ale też składniki niesłużące do trawienia, np. chityna, która jest w pancerzykach owadów i jest rodzajem balastu, tak jak dla nas błonnik. Sztuczna karma wykładana przez ludzi nigdy nie będzie tak dobra, jak pokarm naturalny, do którego jeże są ewolucyjnie przystosowane" – wyjaśniła.

Mądra pomoc dla jeży i nietoperzy jesienią

Możemy pomagać jeżom i nietoperzom, zostawiając im trochę dzikiej przestrzeni do życia.

"Ponieważ oba te gatunki żywią się mniejszymi organizmami, nietoperze – owadami, a jeże owadami i ślimakami, to naturalnie oczyszczają otoczenie z uciążliwych, również dla nas organizmów. Dlatego pozostawienie dzikiego kawałka ogrodu dla jeży, czy pozostawienie miejsca letniego lub zimowego bytowania dla nietoperzy, też nam się po prostu opłaca, bo mamy mniej uciążliwych owadów, mniej ślimaków, które niszczą nam warzywa i roślinność ogrodową" – dodała.

Dyrektor Gackowska zaznaczyła, że jeże i nietoperze jeszcze nie zapadły jeszcze w sen zimowy. Stanie się to w listopadzie, a zależy od temperatury na zewnątrz i od dostępności pokarmu. Ich aktywność ustaje wraz z zanikiem dostępnego pokarmu i spadkiem temperatury.

2022-10-20
Tekst: Marta Stańczyk/Nauka w Polsce, zdjęcie tytułowe: Unsplash