Gąsienice na pomidorach wygryzają dziury w owocach i tunele w liściach. Jak się ich pozbyć?

Masz gąsienice na pomidorach? Najpierw to sprawdź

Jeśli na pomidorach pojawiają się wygryzione dziury w liściach, nadgryzione zielone owoce, brunatniejące fragmenty blaszek albo drobne odchody na roślinie, nie warto czekać, aż problem „sam minie”. Gąsienice żerujące na pomidorach bywają trudne do zauważenia, bo często mają zielonkawy kolor i dobrze zlewają się z liśćmi, ale ślady ich obecności są zwykle bardzo wyraźne. W uprawach pomidorów szczególnie groźny jest skośnik pomidorowy, którego larwy mogą drążyć liście, uszkadzać łodygi i wgryzać się w owoce, a także inne gąsienice spotykane na innych warzywach i roślinach ozdobnych.

Gąsienice często są schowane pod liśćmi, przy nerwach, blisko pędów albo w miejscach, które trudno dostrzec. Dlatego pomidory warto kontrolować dokładnie, szczególnie wieczorem, gdy szkodniki są bardziej aktywne. Jeśli widzisz pojedyncze uszkodzenia, masz jeszcze duże szanse zatrzymać problem bez ciężkiej chemii. Jeśli jednak liście zaczynają szybko znikać, a owoce są zanieczyszczone odchodami lub gniją w miejscach uszkodzeń, trzeba działać zdecydowanie.

Fot. ajcespedes, Dohtor Andrew, Mediterranean sea / Adobe Stock

Najważniejszy podejrzany to skośnik pomidorowy (Tuta absoluta). Jego gąsienice są drobne, żerują nie tylko na powierzchni, ale też minują liście, czyli wyjadają tkankę wewnątrz blaszki liściowej. Mogą również uszkadzać pędy, kwiaty i owoce. Na liściach widać wtedy jasne, nieregularne plamy i korytarze, a na owocach drobne otwory, które później sprzyjają gniciu.

Jak rozpoznać sprawcę po objawach?

Na pomidorach mogą żerować głównie gąsienice motyli, które uszkadzają liście, pędy i owoce. Najczęściej podejrzewa się:

• Skośnika pomidorowego – bardzo groźnego szkodnika, którego larwy drążą liście, pędy i owoce. Objawem są jasne korytarze w liściach, drobne otwory i czarne odchody.
• Rolnice – gąsienice ukrywające się w ziemi. Podgryzają młode sadzonki przy samej glebie, przez co pomidory nagle więdną lub przewracają się.
• Piętnówki i inne sówkowate – wygryzają nieregularne dziury w liściach, pąkach i owocach. Często żerują wieczorem lub nocą.
• Błyszczkę jarzynówkę i inne gąsienice wielożerne – mogą przechodzić na pomidory z innych warzyw i chwastów. Zostawiają dziury w liściach i ślady żerowania na młodych częściach roślin.

Jeśli widzisz dziury w liściach, nadgryzione owoce, odchody albo podcięte sadzonki, warto dokładnie obejrzeć rośliny, zwłaszcza spód liści i okolice ziemi.

Najprostszy sposób działa od razu: zbieraj gąsienice ręcznie

Przy niewielkiej liczbie szkodników ręczne zbieranie gąsienic jest jednym z najskuteczniejszych i najszybszych sposobów ratowania pomidorów. Brzmi mało przyjemnie? Może, ale działa, zwłaszcza wtedy, gdy problem został zauważony wcześnie. Załóż rękawiczki, obejrzyj liście z obu stron, sprawdź pędy i okolice owoców, a znalezione larwy zdejmuj z roślin i wrzucaj do pojemnika z wodą z dodatkiem mydła lub płynu.

Taką kontrolę najlepiej powtarzać codziennie przez kilka dni, bo gdy zauważysz jedną gąsienicę, zwykle warto założyć, że w pobliżu mogą być kolejne. Najlepszy moment na przegląd pomidorów to wieczór, a przy większych roślinach pomocna bywa latarka, która ułatwia wypatrzenie szkodników schowanych wśród liści. To metoda szczególnie dobra w przydomowych warzywnikach, tunelach i donicach na tarasie, gdzie liczba krzaków jest ograniczona i można naprawdę dokładnie obejrzeć każdą roślinę.

Lepinox Plus

To preparat pochodzenia biologicznego (dopuszczony do upraw ekologicznych) na szkodniki roślin o działaniu selektywnym, Preparat ma postać proszku, z którego sporządza się zawiesinę, Środek stosuję się przez oprysk na łodygi i liście, Jego mocą jest zwalczanie gąsienic motyli.

ZOBACZ W SKLEPIE

Biologiczny oprysk na gąsienice – kiedy warto po niego sięgnąć?

Gdy gąsienic jest więcej albo trudno je wyłapać ręcznie, warto rozważyć oprysk biologiczny przeznaczony do zwalczania gąsienic, szczególnie preparaty oparte na bakteriach Bacillus thuringiensis. Działają one na młode larwy żerujące na liściach i najlepiej sprawdzają się wtedy, gdy zabieg wykonasz na początku problemu, zanim szkodniki spowodują duże uszkodzenia. To ważne, bo wyrośnięte gąsienice są trudniejsze do opanowania, a roślina po silnym ogołoceniu z liści słabiej odżywia owoce.

Oprysk trzeba wykonać starannie, pokrywając także spodnią stronę liści, bo właśnie tam często ukrywają się larwy. Preparaty też należy stosować, zgodnie z etykietą i w odpowiednich warunkach pogodowych, najlepiej bez silnego słońca, wiatru i zapowiadanego deszczu. 

Deltam AL

To gotowy do użycia środek do ochrony przed szkodnikami uprawianych w domu, na tarasie, w gruncie i pod osłonami róż i roślin ozdobnych oraz warzyw. Dawniej można go było znaleźć pod nazwą Deci

ZOBACZ W SKLEPIE

Usuń uszkodzone części roślin

W przypadku gąsienic żerujących wewnątrz liści, pędów lub owoców samo zdjęcie widocznych larw może nie wystarczyć. Uszkodzone liście, silnie porażone fragmenty roślin i zniszczone owoce najlepiej usuwać na bieżąco, bo mogą być miejscem dalszego rozwoju szkodnika, a przy owocach dodatkowo rośnie ryzyko gnicia. Nie zostawiaj takich resztek pod krzakami ani na kompostowniku, jeśli podejrzewasz aktywne żerowanie larw. Lepiej je wynieść z uprawy i zniszczyć.

Po zakończeniu sezonu ważne jest też dokładne sprzątnięcie grządek. Resztki roślinne, opadłe owoce i zaniedbana gleba pod pomidorami mogą sprzyjać przetrwaniu szkodników. Po zbiorach usuń pozostałości po uprawie, przekop lub uporządkuj podłoże i nie sadź pomidorów rok po roku w tym samym miejscu, jeśli masz możliwość zmianowania. To nie jest efektowna sztuczka, ale jedna z tych praktyk, które realnie ograniczają powrót problemu w kolejnym sezonie.

Larva Stoper

To naturalny preparat składający się z mikroorganizmów jakimi są nicienie oraz materiału nośnego. Jest on dostępny w formie żelu do rozrobienia z wodą. Aplikacja następuje poprzez podlewanie lub oprysk. Skutecznie zwalcza larwy różnych gatunków chrząszczy (m.in. opuchlaków, w tym opuchlaka truskawkowca) oraz pędraki, plugi, pchełki ziemne, gąsienice motyli.

ZOBACZ W SKLEPIE

Co posadzić przy pomidorach, żeby ograniczyć ryzyko pojawienia się gąsienic?

Rośliny towarzyszące nie zastąpią kontroli i oprysków biologicznych przy dużym nalocie szkodników, ale mogą pomóc w ograniczaniu problemu. Przy pomidorach warto sadzić bazylię, aksamitki, nasturcje, ogórecznik i koper, bo część z nich działa odstraszająco na owady składające jaja, część może odciągać szkodniki od pomidorów, a część przyciąga owady pożyteczne. To rozwiązanie szczególnie dobre w ogrodach prowadzonych naturalnie, gdzie zależy nam nie tylko na ratowaniu plonu, ale też na utrzymaniu równowagi biologicznej.

Fot. andras_csontos / Adpbe Stock

Jeśli problem z gąsienicami na pomidorach powtarza się co roku, warto myśleć szerzej niż tylko o doraźnym zwalczaniu. W uprawach narażonych na skośnika pomidorowego pomocne mogą być siatki osłaniające rośliny, pułapki feromonowe oraz regularne monitorowanie nalotu szkodników. Takie działania są szczególnie przydatne w tunelach i szklarniach, gdzie owad po dostaniu się do środka może rozwijać się szybciej i trudniej go opanować.

Domowe opryski? Tylko jako wsparcie, nie główna broń

W internecie łatwo znaleźć przepisy na domowe opryski odstraszające gąsienice, na przykład z dodatkiem ostrej papryki i niewielkiej ilości środka myjącego. Takie rozwiązania mogą czasem zniechęcić szkodniki do żerowania, ale trzeba traktować je jako wsparcie, a nie pewną metodę zwalczania silnej inwazji. Przy pomidorach trzeba też uważać, by nie poparzyć liści, szczególnie podczas upałów i przy oprysku wykonywanym w pełnym słońcu.

Jeśli chcesz przetestować domowy oprysk, najpierw sprawdź go na małej części rośliny i obserwuj reakcję liści. Nie stosuj przypadkowych mieszanek w wysokim stężeniu, nie opryskuj owoców tuż przed zbiorem i nie zakładaj, że „naturalne” zawsze znaczy całkowicie bezpieczne dla roślin. Przy realnym żerowaniu gąsienic pewniejsze będzie połączenie ręcznego zbioru, usuwania uszkodzonych części i dobrze dobranego preparatu biologicznego.