Czym jabłoń ozdobna różni się od sadowniczej?
Jabłonie ozdobne wybierano przede wszystkim ze względu na wygląd, a nie wielkość i smak plonów. Liczą się ich kwiaty, pokrój, barwa liści oraz drobne owoce, które u części odmian pozostają na gałęziach do zimy. Jabłonie sadownicze dobierano natomiast głównie pod kątem jakości owoców i plonowania.
Nazwa jabłoń ozdobna obejmuje różne gatunki i mieszańce rodzaju Malus. Potocznie nazywamy je rajskimi jabłoniami. Ich owoce mogą różnić się wielkością, twardością, soczystością i smakiem. Dlatego jabłuszka z dwóch podobnie wyglądających drzew niekoniecznie sprawdzą się w tym samym przepisie.
Czy ozdobne jabłuszka są trujące? Czy można je zjeść?
Samo określenie „ozdobna” nie oznacza, że owoce jabłoni są niejadalne lub trujące. Owoce wielu odmian są jadalne, ale kwaśne, cierpkie lub mało soczyste. Z tego powodu częściej wykorzystuje się je po przetworzeniu niż jako przekąskę prosto z drzewa. Nasion nie należy rozgryzać ani mielić razem z miąższem; przy przygotowaniu musu usuń gniazda nasienne.
Najpierw trzeba jednak pewnie rozpoznać roślinę. Drobne czerwone owoce nie są wystarczającą wskazówką, a obserwowanie żerujących ptaków nie potwierdza jadalności dla człowieka. Jeśli nie znasz drzewa, ustal jego tożsamość przed próbowaniem owoców.
Równie ważna jest historia pielęgnacji. Drzewo ozdobne mogło być opryskiwane preparatem przeznaczonym wyłącznie do roślin ozdobnych. Jeśli nie wiesz, czym i kiedy je opryskiwano, zrezygnuj ze zbioru do jedzenia. Przy drzewach chronionych jak uprawy jadalne trzeba przestrzegać etykiety zastosowanego środka, w tym okresu karencji. Mycie nie zastępuje tych informacji.
Które cechy decydują o ich przydatności do spożycia?
Do kuchni wybieraj owoce dojrzałe, zdrowe, bez pleśni i oznak gnicia. Sam intensywny kolor nie mówi jeszcze, czy jabłuszko jest smaczne. Ważniejsze są cechy odmiany: ilość miąższu, kwasowość, cierpkość i aromat. Bardzo drobne owoce z niewielką ilością miąższu będą pracochłonne przy obieraniu, ale mogą nadawać się do przygotowania przecedzanego soku na galaretkę.
Przykładem odmiany cenionej na przetwory jest ‘Dolgo’, tworząca jaskrawoczerwone owoce. Do przygotowania galaretek nadaje się także ‘Rosehip’, o czerwonym miąższu. To podpowiedzi przy wyborze drzewa, a nie sposób rozpoznawania odmiany wyłącznie po kolorze jabłuszek.
Co można zrobić z ozdobnych jabłuszek?
Najbardziej praktycznym zastosowaniem jest galaretka. Wiele drobnoowocowych jabłoni dostarcza owoców bogatych w pektyny i kwasy, przydatnych podczas przygotowywania przetworów. Można też wykorzystać je na mus, konfiturę lub jako kwaśny dodatek do słodszych owoców.
Przygotowania zacznij od małej partii:
- Przebierz owoce i dokładnie umyj je pod bieżącą wodą.
- Usuń ogonki, a przy przygotowaniu musu również gniazda nasienne.
- Rozgotuj owoce zgodnie ze sprawdzonym przepisem.
- Na galaretkę oddziel sok od miąższu i nasion przez przecedzenie.
- Dopiero po ocenie smaku zdecyduj, czy warto przetworzyć większą ilość.
Nie zakładaj, że cukier i gotowanie poprawią smak każdej odmiany. Wyraźna cierpkość może pozostać również w gotowym przetworze.
Z ozdobnych jabłuszek można przygotować także kompot, sok, chutney lub słodko-kwaśny sos do mięs i serów. Większe, mięsiste owoce nadają się do duszenia i pieczenia, a po usunięciu gniazd nasiennych można je połączyć ze słodszymi jabłkami w nadzieniu do ciasta. Drobne jabłuszka pięknie wyglądają również w jesiennych wiankach, stroikach i dekoracjach stołu. Do kuchni wybieraj wyłącznie owoce prawidłowo rozpoznanej jabłoni, o znanej historii oprysków.
Dowiedz się więcej ▶ Co zrobić z rajskich jabłuszek? Kiedy zbierać i 4 pyszne przepisy
Dlaczego część ozdobnych jabłuszek warto pozostawić ptakom?
Nie trzeba ogołacać całego drzewa. Jabłonie należą do roślin dostarczających pokarmu ptakom, a owoce chętnie zjadają m.in. kosy i inne drozdy. Odmiany długo utrzymujące jabłuszka są szczególnie cenne wtedy, gdy jesienią i zimą ubywa innych źródeł pożywienia.
Możesz zebrać niewielką porcję na przetwory, a resztę pozostawić na gałęziach. Sadząc kolejne rośliny o owocach przyciągających ptaki, zyskasz zarówno jesienną dekorację, jak i więcej okazji do obserwowania ogrodowych gości.
