Schody ogrodowe: porównanie materiałów i instrukcja budowy

Jeżeli skarpa jest stroma, schody powinny być poprowadzone zakosami. Również w ogrodach naturalistycznych najlepiej wyglądają schody nie prowadzone po linii prostej.

Uwaga!
Długie schody wymagają wykonania co kilka stopni spocznika (znacznie głębszego stopnia) – ułatwia to chodzenie.

W ogrodzie o zróżnicowanym terenie schody ułatwiają komunikację. (fot. EHL) W handlu są gotowe stopnie betonowe, których powierzchnia jest ozdobiona grysem kamiennym. (fot. Styl-Bet)

Schody betonowe

Elementy kamienne – łupane skały, kostka – oraz cegły klinkierowe muszą być układane na betonie. Stanowią tylko warstwę wykończeniową schodów. Tak więc najpierw trzeba wymurować stopnie.

Wylewane z betonu schody możemy też wykończyć otoczakami, a nawet polnymi kamieniami, pod warunkiem, że dobierzemy takie, które mają jedną płaszczyznę płaską.

Z betonu trzeba też zrobić fundament na końcu schodów, jeśli są one dość długie, strome lub stopnie wykonane są z ciężkiego materiału – np. płyt kamiennych.

Schody z bloków kamiennych

Szczególnie w ogrodach naturalistycznych dobrze wyglądają schody z grubych płyt kamiennych lub nierównych bloków. Układa się je bezpośrednio na gruncie. Oznacza to, że najpierw trzeba w miejscu przeznaczonym na schody zdjąć wierzchnią warstwę ziemi – czyli humus – i w stabilnym gruncie wykopać stopnie. Dopiero na takich ziemnych stopniach układamy nawierzchnię.

Decydując się na schody z dużych elementów, możemy też wykorzystać gotowe stopnie betonowe. Ich wierzchnia warstwa jest zdobiona grysem kamiennym.

Połączenie materiałów

Jak powiedzieliśmy, dowolność rozwiązań przy budowie schodów ogrodowych jest bardzo duża. Jeśli zatem nie odpowiada nam pomysł wykonania ich z jednego materiału, możemy wykorzystać kilka. A w obrębie tego samego materiału możemy stosować zestawienia różnych elementów.

• I tak np. wykopane w gruncie stopnie wysypujemy grubym żwirem, grysem kamiennym, tłuczniem lub grubo mieloną korą. Takie wykonanie nie gwarantuje jednak trwałości ziemnych stopni. Musimy więc ich krawędzie zabezpieczyć. Do tych materiałów najbardziej pasuje drewno.
  
  Układamy więc w poprzek stopni okrąglaki lub kantówki i zabezpieczamy je przed osuwaniem się drewnianymi kołkami. Wystarczy średnica od 10 do 15 cm dla elementów poprzecznych i ok. 5 cm dla kołków. Kołki powinny mieć długość 25-30 cm, z czego 20-25 cm powinno być wbite w grunt.
  
  
• Inne szczęśliwe połączenie materiałów to kostka, ewentualnie bruk drewniany o okrągłym przekroju, umocnione drewnianymi kantówkami. Jeśli wymiary tych ostatnich pozwolą na kilkucentymetrowe zagłębienie ich w ziemi, nie będą potrzebne kołki zabezpieczające stopnie przed rozsuwaniem się.
  
  Uwaga!
  Drewno użyte do budowy schodów ogrodowych musi być zaimpregnowane.
  
  
• Schody możemy wykonać też z elementów betonowych. Stopnie zrobimy z dowolnej kostki, zaś krawędzie (stopni i schodów) z obrzeży lub palisad. Dostępne w handlu obrzeża betonowe mają takie same kolory, jak kostka i wymiary (szerokość x wysokość x długość) 6x28x50 cm, 6x20x100 cm oraz 8x25x100.
  
  
• Palisady zaś to elementy o przekroju okrągłym z podcięciem, kwadratowym lub prostokątnym, o średnicy lub długości krótszego boku ok. 9 cm. Do wykonywania krawędzi stopni nadają się palisady o wysokości 20-30 cm. Kształt elementów sprawia, że wykonana z nich zapora nie przesuwa się. Również w przypadku palisad kolory są takie same, jak kostki betonowej.

Zróbmy schody!

Nie jest trudno zrobić samemu ogrodowe schody. Trzeba tylko najpierw je rozrysować, wyliczając dokładnie przebieg, długość, szerokość, liczbę stopni oraz ich wysokość. I nie wolno zapomnieć o zachowaniu niezbędnego dla dobrego odpływu wody spadku – ok. 2%.

Stopnie. Najwygodniejsze są schody o stopniach nieprzekraczających 12 cm wysokości. Na stopniu powinna się mieścić cała stopa dorosłego człowieka. Dlatego głębokość stopnia nie powinna być mniejsza niż 30 cm, z kolei głębsza – powyżej 50 cm – spowoduje, że idąc będziemy musieli stawiać duże kroki.

► Schody betonowe

Po zdjęciu humusu robimy wykop głębokości 35-40 cm (wykop musi być głębszy na końcu biegu, tam gdzie umieścimy fundament – ok. 60-80 cm). Wykop wysypujemy warstwą żwiru (ok. 15 cm), na niej umieszczamy warstwę piasku (10-15 cm).

Schody wylewamy w drewnianym szalunku – zbijamy z desek konstrukcję oddającą kształtem stopnie – wykładając uprzednio wykop folią budowlaną, aby beton nie przesiąkał do podłoża.

Warstwa betonu powinna mieć ok. 10 cm. Warstwę okładzinową, np. z cegły klinkierowej, łamanego kamienia, itp. mocujemy na zaprawie cementowej (jak na rysunku). Jeśli chcemy zastosować np. otoczaki, to kamienie układamy na powierzchni schodów, a szczeliny między nimi wypełniamy zaprawą cementową.

Wierzch trzeba zatrzeć na równo, tak żeby widać było kamienie. Jeśli wypełniamy wnętrze stopnia cegłą, kostką kamienną itp., to materiał musi być ułożony ciasno, na podsypce z piasku i cementu (9 części piasku na 1 część cementu). Po dobiciu gumowym młotkiem schody powinny mieć równą powierzchnię.

► Stopnie na gruncie

Schody betonowe najtrudniej zrobić. Wszystkie inne nie wymagają aż tak dużej precyzji i wiedzy budowlanej. Schody o twardej nawierzchni – zarówno z płyt kamiennych, jak i elementów drewnianych oraz kostki betonowej – robi się podobnie.

Przygotowany wykop musi odwzorowywać kształt stopni. Wysypuje się go warstwą piasku (10-15 cm) i po ubiciu jej układa się nawierzchnię. Drobne elementy należy umieścić ciasno i pobić gumowym młotkiem.

Jeżeli budujemy schody z płyt kamiennych z podstopnicami (pionową płaszczyzną stopnia), te ostatnie trzeba połączyć z płytami zaprawą cementową.

Gdy długość schodów lub ciężar stopni zmuszają do zrobienia u dołu biegu betonowego fundamentu – powinien być on wpuszczony na ok. 40 cm w ziemię.

Tekst: Anna Grocholska, zdjęcie tytułowe: Jakob Rubner/Unsplash