Logo
Logo
14
Do góry
Artykuł na: 6-9 minut

Osy i szerszenie w ogrodzie

Osy i szerszenie to niepożądani i niestety często spotykani goście w ogrodzie. Żerują na owocach, atakują pożyteczne gatunki zwierząt (np. pszczoły), mogą być też niebezpieczne dla człowieka. Jak sobie z nimi radzić, czy lepiej zostawić je w spokoju czy spróbować się ich pozbyć?

Najpopularniejsze gatunki os i szerszeni

Osy i szerszenie należą do jednej rodziny - osowatych (Vespidae). Żywią się innymi owadami (m.in. komarami, muchami i pszczołami), owocami oraz sokami drzew. Mogą spowodować duże szkody w uprawach, zwłaszcza w sadzie drzew pestkowych. Są też dużym zagrożeniem dla pszczół, gdyż oprócz masowego zabijania tych pożytecznych stworzeń, kradną ich miód.

W Polsce występuje kilkanaście gatunków tych owadów. Wiele z nich jest pospolitych i występuje w w pobliżu terenów zamieszkiwanych przez ludzi. Najpopularniejsze z nich to:

  • osa pospolita (długość ciała wynosi 10-20mm, buduje gniazda w ziemi);
  • osa dachowa (mniejsza – długość jej ciała wynosi 10-12mm, buduje gniazda na ziemi, w murach i na dachu);
  • osa leśna (długość ciała wynosi 14-18mm, zasiedla dziuple drzew, balkony i strychy);
  • szerszeń europejski (długość ciała wynosi 20-25mm, buduje gniazda w m.in. dziuplach, ulach, budkach lęgowych i pod okapem);

Coraz częściej słyszy się o inwazji szerszeni z Azji. Choć szerszeń azjatycki nie różni się znacząco od swojego europejskiego kuzyna, szerszeń japoński jest już prawdziwym kolosem - długość jego ciała dochodzi do 60mm. Jeden taki osobnik może zabić nawet kilkadziesiąt pszczół w ciągu minuty.

osa fot. Franco Patrizia Pixabay
osa fot. Franco Patrizia Pixabay
szerszeń fot. Alois Grundner Pixabay
szerszeń fot. Alois Grundner Pixabay

Czy osy i szerszenie są niebezpieczne dla człowieka?

Użądlenia są dla człowieka bolesne, jednak w zdecydowanej większości przypadków nie powodują zagrożenia zdrowia ani życia. Nie ma dokładnych danych dotyczących tolerancji człowieka na jad. Można spotkać się z informacją, że dorosły człowiek jest w stanie przeżyć do 100-200 ukąszeń os jednak jest to subiektywna kwestia, w dodatku nie uwzględniająca osób, które mają alergie.

W przypadku osób z alergią bardzo szybko może dojść do wstrząsu anafilaktycznego w organizmie, kończącego się nawet śmiercią. Z reguły osy i szerszenie atakują jedynie wtedy, gdy są prowokowane (np.: nadmierną gestykulacją czy kontaktem z ciałem). Niekiedy także w czasie dużych upałów stają się niespokojne.

Mity o osach często wynikają z faktu, że owady mają haczykowate żądła i mogą wielokrotnie atakować bez własnego uszczerbku na zdrowiu. Natomiast w przypadku szerszeni działa magia wielkości i stosunkowo głośny, „ociężały” lot.

szerszenie, fot. Hans, Pixabay.jpg
fot. Hans, Pixabay
szerszenie, fot. Hans, Pixabay (2).jpg
fot. Hans, Pixabay
gniazdo szerszeni fot. Penny Bubar Freeimages
fot. Penny Bubar, Freeimages
osa w gnieździe fot. Adrian van Leen Freeimages
fot. Adrian van Leen, Freeimages
gniazdo os fot. Snapographic_com Pixabay
fot. Snapographic_com, Pixabay

Co zrobić po użądleniu?

Użądlenia przez osy i szerszenie w żadnym wypadku nie wolno bagatelizować!

Przeciętny człowiek po użądleniu czuje ból, jednak na tym kończą się nieprzyjemności. Aby „osłabić” objawy, można zastosować okład z sody lub maść z hydrocortisonem. Z „babcinych” sposobów można sprawdzić również przykładanie rozkrojonej cebuli, pietruszki lub okładu z octem.

Niepokojącymi objawami po ukąszeniu jest wysypka, znaczna opuchlizna, chrypka i zaburzenia oddychania. W tym wypadku lepiej niezwłocznie udać się do lekarza. Nawet podawanie wapna nie pomoże alergikom, którzy szybko powinni dostać zastrzyk z adrenaliną.

Gdzie osy i szerszenie zakładają gniazda?

Gniazda zakładane są w dziuplach drzew, starych ptasich budkach lęgowych, opuszczonych ulach, czasem na wolnym powietrzu, lecz w miejscach osłoniętych (np. pod okapem dachu lub w dziurach i zagłębieniach w ścianach budynków).

W tym celu wykorzystują masę papierową, wytworzoną przez nie z cząsteczek próchniejącego drewna i śliny.

Jak się pozbyć os i szerszeni?

Na początku warto zaznaczyć, że nie istnieje całkowicie bezpieczny sposób pozbycia się jadowitych owadów (poza wezwaniem firmy dezynsekcyjnej). Koszt profesjonalnej usługi wynosi około 100-300zł.

Samodzielna likwidacja gniazd może skończyć się użądleniami, straż pożarna natomiast reaguje tylko w sytuacjach kryzysowych – zagrożenia życia, więc ni zareagują na wezwanie i prośbę usunięcia pojedynczego gniazda.

Jeśli decydujemy się działać na własną rękę, warto używać ochronnego ubrania, z grubymi rękawicami i zasłoną na głowę. Ubiór nie powinien być jaskrawy – to działa drażniąco na osy i szerszenie. Nawet pomimo takiej ochrony, po przeprowadzeniu akcji, lepiej szybko oddalić się w bezpieczne miejsce.

Niszczenie gniazd

Gniazda na ziemi można zalewać wrzątkiem (nie używać zimnej wody – to tylko rozwścieczy owady) lub preparatami owadobójczymi (Kordon, Ficam, Solfac).

„Zabieg” powinno się wykonywać w okresie małej aktywności os lub szerszeni (np.: wczesnym rankiem). Natomiast gniazda na drzewach i murach można odymiać świecami dymnymi (Coopex).

Pułapki na osy

Dość skuteczne są również pułapki – np.: pojemniki z sokiem, miód wymieszany z trutką, pocięta butelka. W sklepach ogrodniczych można nabyć gotowe urządzenia, np.: Osołapki. Do pułapki wlewa się specjalny płyn, który wabi osy (i muchy), ale nie przyciąga pszczół.

Profilaktyka

Należy regularnie usuwać opadłe owoce, sprawdzać co pewien czas budki lęgowe i okapy, zamykać pojemnik na śmieci.

 

Tekst: Michał Mazik, zdjęcie główne: Daria Głodowska, Pixabay


Warto przeczytać
TEMAT NA CZASIE
Zimowe prace ogrodowe | Rok w ogrodzie z marką Fiskars
TEMAT NA CZASIE
Zimowe prace ogrodowe | Rok w ogrodzie z marką Fiskars
Zima to dla większości roślin okres spoczynku przed nowym sezonem, ale dla nas ogrodników to nie czas na odpoczynek, lecz doskonały moment na...

Komentarze

Powiązane artykuły
To Cię zainteresuje
Popularne rośliny
PTAKI
Na czasie
PTAKI
Zobacz więcej
Polecane
Nowości
Promocje
Serwisy partnerskie
Dom i wnętrze
Twoja strona ogrodu