Logo
Logo
Gardeners' world lipiec - sierpień 2019
Do góry
Artykuł na: 6-9 minut

Osy i szerszenie w ogrodzie

Osy i szerszenie to niepożądani i niestety często spotykani goście w ogrodzie. Żerują na owocach, atakują pożyteczne gatunki zwierząt (np. pszczoły), mogą być też niebezpieczne dla człowieka. Jak sobie z nimi radzić, czy lepiej zostawić je w spokoju czy spróbować się ich pozbyć?

Najpopularniejsze gatunki os i szerszeni

Osy i szerszenie należą do jednej rodziny - osowatych (Vespidae). Żywią się innymi owadami (m.in. komarami, muchami i pszczołami), owocami oraz sokami drzew. Mogą spowodować duże szkody w uprawach, zwłaszcza w sadzie drzew pestkowych. Są też dużym zagrożeniem dla pszczół, gdyż oprócz masowego zabijania tych pożytecznych stworzeń, kradną ich miód.

W Polsce występuje kilkanaście gatunków tych owadów. Wiele z nich jest pospolitych i występuje w w pobliżu terenów zamieszkiwanych przez ludzi. Najpopularniejsze z nich to:

  • osa pospolita (długość ciała wynosi 10-20mm, buduje gniazda w ziemi);
  • osa dachowa (mniejsza – długość jej ciała wynosi 10-12mm, buduje gniazda na ziemi, w murach i na dachu);
  • osa leśna (długość ciała wynosi 14-18mm, zasiedla dziuple drzew, balkony i strychy);
  • szerszeń europejski (długość ciała wynosi 20-25mm, buduje gniazda w m.in. dziuplach, ulach, budkach lęgowych i pod okapem);

Coraz częściej słyszy się o inwazji szerszeni z Azji. Choć szerszeń azjatycki nie różni się znacząco od swojego europejskiego kuzyna, szerszeń japoński jest już prawdziwym kolosem - długość jego ciała dochodzi do 60mm. Jeden taki osobnik może zabić nawet kilkadziesiąt pszczół w ciągu minuty.

osa fot. Franco Patrizia Pixabay
osa fot. Franco Patrizia Pixabay
szerszeń fot. Alois Grundner Pixabay
szerszeń fot. Alois Grundner Pixabay

Czy osy i szerszenie są niebezpieczne dla człowieka?

Użądlenia są dla człowieka bolesne, jednak w zdecydowanej większości przypadków nie powodują zagrożenia zdrowia ani życia. Nie ma dokładnych danych dotyczących tolerancji człowieka na jad. Można spotkać się z informacją, że dorosły człowiek jest w stanie przeżyć do 100-200 ukąszeń os jednak jest to subiektywna kwestia, w dodatku nie uwzględniająca osób, które mają alergie.


W przypadku osób z alergią bardzo szybko może dojść do wstrząsu anafilaktycznego w organizmie, kończącego się nawet śmiercią. Z reguły osy i szerszenie atakują jedynie wtedy, gdy są prowokowane (np.: nadmierną gestykulacją czy kontaktem z ciałem). Niekiedy także w czasie dużych upałów stają się niespokojne.

Mity o osach często wynikają z faktu, że owady mają haczykowate żądła i mogą wielokrotnie atakować bez własnego uszczerbku na zdrowiu. Natomiast w przypadku szerszeni działa magia wielkości i stosunkowo głośny, „ociężały” lot.

szerszenie, fot. Hans, Pixabay.jpg
fot. Hans, Pixabay
szerszenie, fot. Hans, Pixabay (2).jpg
fot. Hans, Pixabay
gniazdo szerszeni fot. Penny Bubar Freeimages
fot. Penny Bubar, Freeimages
osa w gnieździe fot. Adrian van Leen Freeimages
fot. Adrian van Leen, Freeimages
gniazdo os fot. Snapographic_com Pixabay
fot. Snapographic_com, Pixabay

Co zrobić po użądleniu?

Użądlenia przez osy i szerszenie w żadnym wypadku nie wolno bagatelizować!

Przeciętny człowiek po użądleniu czuje ból, jednak na tym kończą się nieprzyjemności. Aby „osłabić” objawy, można zastosować okład z sody lub maść z hydrocortisonem. Z „babcinych” sposobów można sprawdzić również przykładanie rozkrojonej cebuli, pietruszki lub okładu z octem.

Niepokojącymi objawami po ukąszeniu jest wysypka, znaczna opuchlizna, chrypka i zaburzenia oddychania. W tym wypadku lepiej niezwłocznie udać się do lekarza. Nawet podawanie wapna nie pomoże alergikom, którzy szybko powinni dostać zastrzyk z adrenaliną.

Gdzie osy i szerszenie zakładają gniazda?


Gniazda zakładane są w dziuplach drzew, starych ptasich budkach lęgowych, opuszczonych ulach, czasem na wolnym powietrzu, lecz w miejscach osłoniętych (np. pod okapem dachu lub w dziurach i zagłębieniach w ścianach budynków).

W tym celu wykorzystują masę papierową, wytworzoną przez nie z cząsteczek próchniejącego drewna i śliny.

Jak się pozbyć os i szerszeni?

Na początku warto zaznaczyć, że nie istnieje całkowicie bezpieczny sposób pozbycia się jadowitych owadów (poza wezwaniem firmy dezynsekcyjnej). Koszt profesjonalnej usługi wynosi około 100-300zł.

Samodzielna likwidacja gniazd może skończyć się użądleniami, straż pożarna natomiast reaguje tylko w sytuacjach kryzysowych – zagrożenia życia, więc ni zareagują na wezwanie i prośbę usunięcia pojedynczego gniazda.

Jeśli decydujemy się działać na własną rękę, warto używać ochronnego ubrania, z grubymi rękawicami i zasłoną na głowę. Ubiór nie powinien być jaskrawy – to działa drażniąco na osy i szerszenie. Nawet pomimo takiej ochrony, po przeprowadzeniu akcji, lepiej szybko oddalić się w bezpieczne miejsce.

Niszczenie gniazd


Gniazda na ziemi można zalewać wrzątkiem (nie używać zimnej wody – to tylko rozwścieczy owady) lub preparatami owadobójczymi (Kordon, Ficam, Solfac).

„Zabieg” powinno się wykonywać w okresie małej aktywności os lub szerszeni (np.: wczesnym rankiem). Natomiast gniazda na drzewach i murach można odymiać świecami dymnymi (Coopex).

Pułapki na osy

Dość skuteczne są również pułapki – np.: pojemniki z sokiem, miód wymieszany z trutką, pocięta butelka. W sklepach ogrodniczych można nabyć gotowe urządzenia, np.: Osołapki. Do pułapki wlewa się specjalny płyn, który wabi osy (i muchy), ale nie przyciąga pszczół.

Profilaktyka

Należy regularnie usuwać opadłe owoce, sprawdzać co pewien czas budki lęgowe i okapy, zamykać pojemnik na śmieci.

 


Tekst: Michał Mazik, zdjęcie główne: Daria Głodowska, Pixabay

Komentarze

To Cię zainteresuje

 

Nowe treści
Wieści z branży

 

Warto przeczytać
Porady na ten tydzień
Tydzień 29, Sentencja nr:7
Tydzień 29, Sentencja nr:7
Boczne pędy pomidora, wyrastające w kątach liści, w dalszym ciągu należy usuwać. Po pierwszym zbiorze trzeba je także zasilić (Azofoską, saletrą amonową, itp.).
Tydzień 29, Sentencja nr:5
Tydzień 29, Sentencja nr:5
Pamiętajmy o regularnym podlewaniu i koszeniu trawnika – najlepiej raz lub dwa razy w tygodniu. W tym tygodniu możemy go też nawieźć.
Tydzień 29, Sentencja nr:4
Tydzień 29, Sentencja nr:4
Oczyśćmy oczko wodne z glonów. Trzeba też pamiętać o dokarmianiu ryb, gdy zbiornik jest niewielki.
Tydzień 29, Sentencja nr:2
Tydzień 29, Sentencja nr:2
Przycinamy jabłonie – usuwamy pionowo rosnące pędy tegoroczne i trzeba skrócić pędy wyrastające tuż przy jabłkach.
Tydzień 29, Sentencja nr:1
Tydzień 29, Sentencja nr:1
Podczas suszy, aby proces rozkładu przebiegał szybciej i lepiej, podlejmy pryzmę kompostową. Warto ją także przerzucić.
Twoja strona ogrodu