Najszybciej poruszają się dwa małe listki
Liść aturi (Codariocalyx motorius, dawniej Desmodium Motorium) składa się z większego listka szczytowego oraz pary znacznie mniejszych listków bocznych. To właśnie te małe elementy wykonują najszybsze i najbardziej widowiskowe ruchy. U ich nasady znajdują się wyspecjalizowane zgrubienia działające jak przeguby. Zmiany ciśnienia w komórkach pozwalają listkom obracać się bez wzrostu całej tkanki.
Ruch zwykle nasila się w cieple i przy dobrym oświetleniu. Nie zawsze jest jednak jednostajny, a roślina nie działa jak zabawka uruchamiana na polecenie. Naukowcy łączą to zachowanie między innymi z ocenianiem warunków świetlnych przez małe listki i ustawianiem większej blaszki, ale pełna funkcja zjawiska nadal nie jest ostatecznie wyjaśniona. Aturi nie bez powodu znalazła się w naszym zestawieniu najbardziej osobliwych roślin świata, które można uprawiać w Polsce.
To inny ruch niż zamykanie liści po dotknięciu
Aturi bywa mylony z mimozą wstydliwą, ale ich „sztuczki” nie są identyczne. Mimoza gwałtownie składa listki w reakcji na dotyk, wstrząs lub inne bodźce obronne. Jej działanie można zobaczyć po lekkim muśnięciu. Dokładny wygląd i wymagania tej rośliny opisuje katalogowa karta mimozy wstydliwej.
U aturi małe listki poruszają się także bez dotykania i powtarzają ruchy w ciągu dnia. Większy listek reaguje wolniej, zmieniając pozycję wraz z rytmem światła i ciemności. Ciągłe trącanie rośliny nie przyspieszy pokazu, za to może uszkodzić delikatne ogonki. Najlepiej ustawić doniczkę stabilnie i obserwować ją przez kilka minut w jasnym, ciepłym miejscu.
Ruch nie musi być łatwy do zauważenia przy przelotnym spojrzeniu. Ustaw telefon na statywie i nagraj kilka minut materiału, a następnie odtwórz go w przyspieszeniu. Porównuj roślinę o podobnej porze dnia, bo nocne opuszczanie liści i dzienne ruchy bocznych listków wynikają z różnych rytmów. Jeśli okaz właśnie został przesadzony, jest wychłodzony albo przesuszony, najpierw pozwól mu odzyskać kondycję.
W polskim mieszkaniu potrzebuje światła i stałego ciepła
Aturi nie jest rośliną odporną na chłód. Powinien stać w ciepłym pomieszczeniu, bez zimnych przeciągów i gwałtownych spadków temperatury. Potrzebuje bardzo jasnego stanowiska, lecz młody okaz warto stopniowo przyzwyczajać do ostrego południowego słońca. W ciemnym mieszkaniu ruch może być słabo widoczny, a pędy zaczną się wydłużać.
Podłoże powinno być żyzne, lekkie i przepuszczalne. Podlewaj, gdy jego wierzch lekko przeschnie, nie dopuszczając ani do długiej suszy, ani do stania korzeni w wodzie. Doniczka musi mieć odpływ. Roślina lubi podwyższoną wilgotność powietrza, ale potrzebuje również przewiewu. Zimą, przy krótszym dniu, jej aktywność i wzrost mogą wyraźnie osłabnąć.
Najłatwiej zdobyć nasiona, lecz kiełkowanie wymaga cierpliwości
Aturi częściej spotyka się w sprzedaży jako nasiona niż dorosłą roślinę. Twardą okrywę można delikatnie zmatowić lub namoczyć zgodnie z instrukcją sprzedawcy, a następnie wysiać do ciepłego, lekko wilgotnego podłoża. Młode siewki wymagają dużo światła i stabilnych warunków. Nie należy ich zalewać.
Starszy okaz może wytwarzać drobne kwiaty o różowawym lub purpurowym odcieniu, ale nie one są głównym powodem uprawy. Pędy z czasem drewnieją, dlatego roślinę można delikatnie uszczykiwać, aby zachowała gęstszy pokrój. Zabieg wykonuj w okresie aktywnego wzrostu, a nie zimą, gdy światła jest mało i regeneracja przebiega wolniej.
Przed zakupem warto pamiętać, że to roślina dla cierpliwego obserwatora, a nie gwarantowany codzienny pokaz. Jej dostępność i wymagania są bardziej wymagające niż u typowych gatunków. Jeśli właśnie takie okazy najbardziej ciekawią, inspiracje można znaleźć także w zestawieniu rzadkich roślin kolekcjonerskich do mieszkania.
