Kaucja za butelki i puszki od 1 października 2025 roku. Gdzie i co można zwrócić?

Nowy system kaucyjny ma jeden prosty cel: motywować nas do zwrotu opakowań, które dziś często trafiają do śmieci. Dzięki temu segregacja odpadów będzie bardziej efektywna, a surowce łatwiej odzyskiwane. Przepisy przewidują, że każda butelka czy puszka oznaczona specjalnym logo „KAUCJA” zostanie objęta opłatą – i że konsument będzie mógł ją odzyskać. To realna zmiana w codziennych nawykach zakupowych.

Poniżej – jasno i praktycznie: co, jak i gdzie zwrócić.

Które butelki i puszki objęte są systemem kaucyjnym?

W skrócie: nie wszystkie. System obejmuje trzy kategorie opakowań (z pewnym zastrzeżeniem czasowym): butelki plastikowe, puszki metalowe oraz – z początkiem 2026 roku – butelki szklane wielokrotnego użytku.

• Butelki plastikowe (PET) do 3 litrów – opłata kaucji: 0,50 zł.

• Puszki metalowe (np. aluminiowe puszki po napojach) do 1 litra – także 0,50 zł.

• Butelki szklane wielokrotnego użytku do 1,5 litra – opłata: 1 zł. Ale uwaga: będą objęte systemem dopiero od 1 stycznia 2026 roku.

Wyłączone z systemu pozostają między innymi: kartoniki po sokach lub mleku, opakowania po produktach mlecznych, butelki szklane jednorazowe, napoje w opakowaniach, które nie spełniają warunków (np. większe pojemności).

Na każdym opakowaniu objętym systemem pojawi się wyraźny znak „KAUCJA” oraz informacja, ile wynosi kwota zwrotu – 0,50 zł lub 1 zł.

Jak w praktyce będzie wyglądał zwrot butelek i puszek?

Aby otrzymać zwrot kaucji, musisz spełnić kilka prostych warunków:

1. Opakowanie musi być puste – bez resztek napoju.

2. Nie może być uszkodzone ani zmienione – nie należy je zgniatać, deformować tak, by kod kreskowy był nieczytelny.

3. Etykieta i kod kreskowy muszą być czytelne – to istotne, bo urządzenia zwrotowe (recyklomaty) i punkty zbiórki odczytują te elementy.

4. Nie musisz okazywać paragonu – zwrot zostanie przyjęty nawet bez dowodu zakupu, o ile opakowanie spełnia warunki.

Zwrot zostanie przyjęty albo przez automat (recyklomat), najczęściej umieszczony przy lub wewnątrz sklepu, albo bezpośrednio w punkcie sklepowym (np. na stoisku obsługi klienta).

Element, który może zaskoczyć: nie wszystkie sklepy są zobowiązane do odbioru opakowań – obowiązek dotyczy sklepów o powierzchni powyżej 200 m² sprzedających napoje objęte systemem. Mniejsze sklepy mogą, ale nie muszą, uczestniczyć.

Jeżeli dany sklep nie oferuje możliwości zwrotu, powinien jednak mieć informację, gdzie najbliżej znajdziesz punkt zwrotu.

Gdzie konkretnie można oddać butelki i puszki?

Jeśli zastanawiasz się „gdzie mam pójść z tą plastikową butelką?”, oto lista możliwych miejsc:

• Sklepy powyżej 200 m², które sprzedają napoje objęte systemem – to główne punkty odbioru opakowań.

• Sklepy mniejsze, jeśli zdecydują się uczestniczyć dobrowolnie – mogą przyjmować opakowania i zwracać kaucję.

• Automaty kaucyjne (recyklomaty) – maszyny umożliwiające automatyczny zwrot opakowań i wypłatę kaucji. Może się zdarzyć, że znajdziesz je w centrach handlowych, przy supermarketach lub stacjach paliw.

• Wyznaczone punkty zbiórki – zwłaszcza w miastach może pojawić się sieć punktów partnerskich (np. w centrach recyklingu, punktach komunalnych) z możliwością przyjęcia opakowań objętych systemem.

Czy w każdym sklepie możesz zwrócić puszki lub butelki?

Nie! Obowiązek udziału w systemie kaucyjnym dotyczy tylko:

• sklepów o powierzchni powyżej 200 m²,

• które sprzedają napoje w opakowaniach objętych systemem (czyli PET do 3 l, puszki do 1 l, a od 2026 r. szklane zwrotne do 1,5 l).

Takie sklepy muszą:

• pobierać kaucję przy sprzedaży produktów w tych opakowaniach,

• zapewnić punkt zbiórki (czyli przyjmować puste opakowania od klientów),

• zwracać kaucję – nawet bez paragonu.

A co z mniejszymi sklepami?

• Sklepy poniżej 200 m² nie mają obowiązku przyjmowania opakowań – mogą to robić dobrowolnie.

• Nadal jednak muszą pobierać kaucję, jeśli sprzedają napoje objęte systemem.

• Jeśli nie chcą być punktem zbiórki, muszą poinformować klientów, gdzie w pobliżu znajduje się taki punkt (np. większy sklep lub recyklomat).

Co to oznacza dla klienta?

• Możesz kupić napój w małym sklepie, ale nie odzyskasz tam kaucji – musisz sam znaleźć inny punkt zwrotu.

• Dlatego przed zakupem warto sprawdzić, czy sklep przyjmuje opakowania. Informacja o tym powinna być widocznie umieszczona.

Fot. Rokas / AdobeStock

Od 1 października 2025 roku wprowadzenie systemu kaucyjnego oznacza, że przy zakupie napoju w plastikowej butelce PET do 3 l lub metalowej puszce do 1 l zapłacisz dodatkowo 0,50 zł. A gdy oddasz puste opakowanie w punkcie zwrotu (sklep, recyklomat), odzyskasz tę kwotę, o ile opakowanie spełnia warunki: nieuszkodzone, czytelny kod kreskowy i etykieta. Od 1 stycznia 2026 do systemu dołączą szklane butelki wielokrotnego użytku do 1,5 l (kaucja 1 zł). Zwrot możliwy będzie w sklepach powyżej 200 m², w punktach partnerskich i automatach.

Na co uważać?

Choć system jest prosty w teorii, w praktyce mogą pojawić się utrudnienia:

• Opóźnienia w realizacji – część branży przewiduje, że mimo ustawowej daty 1 października 2025 wiele sklepów i producentów nie będzie gotowych, co może spowodować, że opakowania z kaucją pojawią się dopiero później.

• Brak synchronizacji operatorów – jeśli operatorzy systemu nie podpiszą umów, pojawić się może chaos w odbiorze i rozliczeniach.

• Koszt obsługi dla sklepów – sklepy będą musiały zadbać o automaty, przestrzeń, gotówkę na zwroty, co może być wyzwaniem szczególnie dla mniejszych placówek.

• Zgniecione, uszkodzone lub brak etykiety – jeśli opakowanie nie spełni warunków, może zostać odrzucone i nie uzyskasz zwrotu.

• Niejasność, które sklepy przyjmą zwroty – szczególnie małe sklepy mogą się wstrzymać lub wcale się nie włączyć.

Warto śledzić lokalne komunikaty – samorządy i operatorzy będą prawdopodobnie publikować mapy punktów zwrotu w Twojej okolicy.

Zdjęcie tytułowe:  Mikkel H. Petersen, Natalia / AdobeStock