Ogród dekoracyjny po zmroku. Jak zaplanować oświetlenie ogrodowe?

Odpowiednie oświetlenie przeobraża ogród w magiczną przestrzeń, którą można się rozkoszować jeszcze długo po zapadnięciu zmroku. Na najniższym poziomie oświetlenie ogrodowe pełni bardzo praktyczną funkcję: w bezpieczny sposób zwraca uwagę na schody i schodki, pokazuje przebieg ścieżek i oświetla wejście do domu. Ponadto rośliny, które są prawie niewidoczne za dnia, mogą przyciągać wzrok, gdy wydobędziemy je z mroku za pomocą reflektorów lub podświetlenia, zaś miejsca przeznaczone do odpoczynku mogą stać się tak atrakcyjne, że trudno będzie się z nimi rozstać jeszcze długo po zachodzie słońca.

Oświetlenie ogrodu po zmroku

Dobrze przemyślane i zaprojektowane sprawi, że będziemy mieć "dwa ogrody", gdzie nasz drugi ogród – ten po zmroku – stanie się naszą wizytówką i wspaniałym, dodatkowym salonem do spędzania wieczorów.

Projekt instalacji zasilającej oświetlenie, oraz prace montażowe, powinniśmy zlecić elektrykowi z uprawnieniami. Warto też poprosić architekta krajobrazu o rozplanowanie lamp i sporządzenie wizualizacji przedstawiającej, w jaki sposób emitowane przez nie światło będzie rozkładać się o zmroku. Źle dobrane i nieodpowiednio rozmieszczone źródła światła, zamiast oświetlać teren i podkreślać jego walory, będą oślepiać domowników i eksponować to, co nie jest dekoracyjne.

Fot. MTM Styl

Podstawowe zasady planowania oświetlenia:

• Podświetlenie domu od linii fundamentów daje efekt podwyższenia bryły.
• Światło padające z góry (lampy w okapie) – jej powiększenia.
• Oświetlenie liniowe podkreśla kształt budynku.
• Punktowe wiązki światła eksponują wybrane fragmenty.
• Rozproszone światło opraw punktowych świetnie podkreśla fakturę materiałów wykończeniowych – kamienia, cegły czy szalówki. Nie stosuje się go jednak przy ścianach otynkowanych na gładko, bowiem ujawnia wszystkie niedoskonałości.
• Do oświetlania elewacji należy używać energooszczędnego światła ledowego, które może być białe zimne lub ciepłe albo też kolorowe.
  
  

Lampki, latarnie, reflektory

Lampy i inne urządzenia elektryczne montowane w ogrodzie muszą być przystosowane do montażu na zewnątrz. Muszą być wyposażone w szczelną, trwałą obudowę, zapewniającą odporność na długotrwałą wilgoć, strugi deszczu, mróz, zmiany temperatury, podmuchy wiatru, uszkodzenia mechaniczne, zaś w przypadku opraw montowanych w nawierzchni – także na nacisk.

Niemniej jednak wybór lamp ogrodowych jest ogromny – każdy znajdzie coś dla siebie – zarówno miłośnicy nowoczesności, jak i tradycji. Przed decyzją, jakie lampy będą dla nas najlepsze, zwróćmy uwagę na:

• Styl – Oprawy lamp mogą mieć styl minimalistyczny jak i bardziej ozdobny. Ich charakter trzeba dopasować do stylu ogrodu i bryły budynku.
  
  
• Typ – Lampy słupkowe, wiszące, wpuszczane w nawierzchnię, kinkiety czy reflektorki wykonywane są z rozmaitych materiałów.
  
  
• Materiał – Dużym powodzeniem cieszy się stal nierdzewna i aluminium. Wyroby żeliwne, mosiężne oraz ze wstawkami z drewna egzotycznego najlepiej współgrają ze starymi ogrodami i domami o tradycyjnej architekturze.
  
  
• Funkcjonalność – Wybierając lampy, warto zwrócić uwagę, czy mają regulowane głowice, umożliwiające zmianę kąta padania światła. Czy montowane są na stałe, czy też można je przestawiać z miejsca na miejsce – niektóre reflektorki i lampy solarne wbija się w ziemię, a więc w każdej chwili można je przenieść.
  
  

W ogrodzie można stosować różne źródła światła – od wycofywanych już żarówek tradycyjnych, po ich energooszczędne zamienniki – LED-y, świetlówki kompaktowe czy żarówki halogenowe (najmniej energooszczędne).

Prym wiodą jednak diody elektroluminescencyjne (LED). Zużywają do 90% mniej energii niż zwykłe żarówki. Dają światło białe lub kolorowe, które może dyskretnie podświetlać rośliny, czy też brzegi ścieżek. Produkty mają różne trzonki, więc pasują do większości oprawek, także tych z typowym gwintem.

Odrębnym rodzajem ogrodowego oświetlenia są lampy solarne, wyposażone w akumulatorki, ładowane w ciągu dnia przez ogniwa słoneczne. Włączają się automatycznie po zapadnięciu zmroku – zgromadzona energia służy do zasilania diod LED. Lampy tego typu mają niewielką moc i pełnią głównie rolę dekoracyjną. Sprawdzają się również wszędzie tam, gdzie nie przewidziano instalacji elektrycznej.

Mają bardzo rozmaite formy – małych latarenek na nóżce (które wbija się w ziemię), dużych latarni, kinkietów, łańcuchów świetlnych, świecących kostek brukowych i różnych figurek. Urządzenia tego typu należy montować w dobrze nasłonecznionym miejscu (nie w półcieniu), aby w ciągu dnia bateria mogła się w pełni naładować. Na zimę najlepiej schować je do pomieszczenia – zimowanie w ogrodzie powoduje szybsze zużycie akumulatorka.

Oświetlenie ogrodowe: Odpowiednio do potrzeb

Poszczególne części ogrodu wymagają indywidualnego podejścia – w niektórych miejscach potrzebne jest silne światło, dobrze oświetlające teren, w innych wystarcza oświetlenie dekoracyjne.

Fot. Milantex, Spotline Do aranżacji oświetlenia dekoracyjnego mogą służyć zarówno małe oprawy, jak i duże ozdobne lampy.

Oświetlenie chodników to zazwyczaj lampy słupkowe o wysokości przynajmniej kilkudziesięciu centymetrów. Na dużych posesjach najlepiej sprawdzają się kilkumetrowe latarnie. Te pierwsze powinny mieć światło skierowane w dół, natomiast drugie – rozproszone – w przeciwnym wypadku będą razić przechodzące osoby. Ciekawym rozwiązaniem są oprawy wpuszczane w nawierzchnię – te najazdowe wytrzymują nacisk kół samochodu.

Szczególnie musimy pamiętać o oświetleniu miejsc, gdzie występują nierówności albo teren jest pochyły, a także schodów ogrodowych i wejściowych, wąskich przejść, zakamarków oraz brzegów zbiorników wodnych.

• Światło przy bramie wjazdowej i wejściu do domu sprawia, że czujemy się bezpiecznie. Nie trzeba też szukać po omacku dzwonka czy klamki. Źródło światła często umieszcza się w daszku lub podsufitce.

• Oświetlenie wnętrza pergoli, tarasu czy altany zapewni komfortowy wypoczynek także po zmroku. Światło coraz częściej pełni rolę dekoracyjną. Pozwala wydobyć z mroku urodę ogrodowych detali.

• Podświetlenie rzeźby, kaskady czy rośliny o charakterystycznym kształcie daje spektakularny efekt. Skupiona wiązka, skierowana na dany obiekt, stworzy silny kontrast pomiędzy nim a ciemnym tłem.

• Źródło światła umieszczone za obiektem wydobędzie z mroku jego kontury. Miękkie światło – uzyskiwane dzięki stosowaniu różnego typu kloszy – daje rozmyte, delikatne cienie. Rośliny o szarych lub srebrzystych liściach oraz jasne elementy w ogrodzie, korzystnie prezentują się w świetle zimnym. W ciepłym natomiast warto eksponować mury z cegły czy piaskowca.

Czujniki, włączniki, ściemniacze

Niezbędne jest sterowanie ogrodowym oświetleniem. Może się ono odbywać ręcznie, za pomocą pilota, a nawet za pośrednictwem telefonu (po zainstalowaniu odpowiedniej aplikacji). Najprostszym rozwiązaniem jest wyposażenie poszczególnych lamp w ściemniacze, czujniki czy włączniki czasowe.

Podłączenie ściemniaczy do LED-owych źródeł światła pozwala regulować intensywność świecenia. Dzięki temu możemy ustawić mocne bądź delikatne, nastrojowe oświetlenie na tarasie czy w altanie – zależnie od potrzeb.

Frontowe lampy wyposaża się często w czujniki ruchu – zapalają się na określony czas, gdy w pobliżu przechodzi człowiek, zwierzę lub pod bramę podjeżdża auto. Rozwiązanie takie zapewnia wygodę i bezpieczeństwo. Przy zastosowaniu czujników zmierzchu, oświetlenie samoczynnie włącza się po zapadnięciu zmroku i wyłącza o świcie. Włączniki czasowe uruchamiają lampy w określonych przez nas godzinach.

Najwygodniejszy jest jednak inteligentny system zarządzania, który na ogół obejmuje rozmaite instalacje wewnątrz i na zewnątrz domu (oprócz oświetlenia alarm czy nawadnianie ogrodu). Umożliwia zaprogramowanie czasu włączania i wyłączania się poszczególnych lamp, natężenia światła czy aranżowanie scen świetlnych. Centrala odbierająca sygnały z czujników zewnętrznych (np. czujników ruchu) może uruchamiać wiele lamp jednocześnie, co znacznie poprawia bezpieczeństwo.