Co dokładnie porównali naukowcy?
Zespół z udziałem Elizabeth Migoni Alejandre i Jeroena Weststrate z Wageningen University & Research, we współpracy z organizacją branżową Growing Media Europe, przygotował ujednolicony zestaw danych do porównywania podłoży. Publikacja „Life cycle assessment of growing media: a baseline dataset for European horticulture” ukazała się we wrześniu 2026 roku w czasopiśmie „Journal of Cleaner Production”.
Naukowcy porównali wpływ na środowisko 12 składników podłoży oraz 30 mieszanek przeznaczonych do siedmiu zastosowań ogrodniczych, w tym uprawy warzyw owocujących, roślin doniczkowych, produkcji szkółkarskiej i ogrodnictwa amatorskiego. Wśród analizowanych materiałów znalazły się różne rodzaje torfu, surowce kokosowe, włókna drzewne, kora, kompost zielony, perlit i wełna mineralna. Nie był to eksperyment sprawdzający wzrost roślin w każdej mieszance.
Porównanie dotyczyło obciążeń środowiskowych przypadających na metr sześcienny składnika lub gotowej mieszanki. Badacze wykorzystali analizę cyklu życia – LCA – i zestawili ślad klimatyczny z łącznym, ważonym wynikiem obejmującym 16 kategorii wpływu. Uwzględnili pozyskanie i przetwarzanie surowców, transport oraz emisje związane z użytkowaniem materiałów organicznych.
Jakie były wyniki badań i wnioski?
Podłoże bez torfu nie zawsze wypadało lepiej pod każdym względem. Włókna drzewne i perlit miały niski wpływ na klimat, a torf – znacznie wyższy. Jednak gdy naukowcy uwzględnili także inne obciążenia środowiska, kolejność niektórych materiałów i mieszanek się zmieniła.
Dobrym przykładem są składniki kokosowe. Ich ślad węglowy był niższy niż torfu, ale w ocenie łącznej nie zawsze wypadały korzystniej. Znaczenie miały również uprawa palm kokosowych, przetwarzanie surowca i transport do Europy. Z kolei wynik kompostu zielonego wymaga ostrożności, ponieważ badacze wskazali dużą niepewność danych. Nie można więc uznać, że każdy kokos jest lepszy od torfu albo każdy kompost mocno obciąża środowisko.
Najważniejszy wniosek: sam napis „bez torfu” nie wystarcza do pełnej oceny podłoża. Trzeba sprawdzić, czym zastąpiono torf, skąd pochodzą składniki i jak przygotowano mieszankę. Ograniczanie torfu nadal ma znaczenie ze względu na emisje i ochronę torfowisk, ale jego zamienniki również mają wpływ na środowisko.
Liczy się także to, jak rośliny rosną w danym podłożu. Jeśli mieszanka wymaga więcej podlewania, nawożenia lub częstszej wymiany, jej korzyści środowiskowe mogą być mniejsze. Tego w tej analizie jeszcze nie sprawdzono – naukowcy wskazali ocenę podłoży w rzeczywistej uprawie jako kolejny krok.
Jeśli zainteresował Cię ten temat, zajrzyj do podsumowania badań w aktualności z Wageningen University & Research.
