Skąd przekonanie, że rośliny oczyszczają powietrze?
Wszystko zaczęło się od badań laboratoryjnych, w których wykazano, że niektóre rośliny doniczkowe potrafią usuwać z powietrza lotne związki organiczne, określane skrótem LZO lub VOC.
To substancje, które mogą uwalniać się między innymi z farb, lakierów, klejów, mebli i niektórych środków czystości. Należą do nich np. formaldehyd, benzen i toluen.
W doświadczeniach rośliny rzeczywiście zmniejszały stężenie wybranych związków. Problem polegał jednak na tym, że testy przeprowadzano w niewielkich, szczelnych komorach, a nie w normalnie użytkowanych mieszkaniach. Z czasem wyniki zaczęto przedstawiać jako dowód, że kilka doniczek wystarczy do skutecznego oczyszczania domowego powietrza.
Naukowcy przeanalizowali 12 badań. Wyniki są zaskakujące
W 2019 roku Bryan E. Cummings i Michael S. Waring z Drexel University opublikowali w czasopiśmie Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology przegląd badań dotyczących skuteczności roślin doniczkowych w usuwaniu zanieczyszczeń powietrza.
Badacze przeanalizowali 12 wcześniejszych publikacji, obejmujących łącznie 196 wyników doświadczeń laboratoryjnych. Następnie przeliczyli je na wskaźnik określający ilość powietrza oczyszczanego w ciągu godziny. Dzięki temu mogli porównać działanie roślin z typową wymianą powietrza w budynkach.
Wynik okazał się zaskakujący. Aby rośliny usuwały lotne związki organiczne w tempie porównywalnym ze zwykłą wentylacją, potrzeba byłoby od 10 do nawet 1000 roślin na każdy metr kwadratowy powierzchni podłogi.
Oznacza to, że nawet duża kolekcja domowych roślin nie zapewni efektu porównywalnego z prawidłowo działającą wentylacją. Podane liczby są szacunkiem opartym na analizowanych doświadczeniach, a nie zaleceniem dotyczącym liczby doniczek w mieszkaniu.
Dlaczego rośliny działają w laboratorium, ale nie w mieszkaniu?
W szczelnej komorze badawczej powietrze niemal nie wymienia się z otoczeniem. Roślina ma więc wiele godzin, a czasami nawet dni, aby pochłaniać znajdujące się w nim substancje.
W prawdziwym mieszkaniu powietrze nie pozostaje zamknięte w jednym miejscu. Przepływa przez wentylację, nieszczelności i otwarte okna. Jednocześnie do pomieszczeń mogą stale uwalniać się nowe zanieczyszczenia. Nawet jeśli roślina pochłania pewną ilość szkodliwego związku, efekt może być zbyt mały, aby zauważalnie wpłynąć na jego stężenie w całym pokoju.
Badacze nie stwierdzili więc, że rośliny w ogóle nie usuwają lotnych związków organicznych. Wykazali, że w typowych warunkach ich skuteczność jest zbyt mała, aby zastąpić wentylację.
Co naprawdę pomaga usuwać zanieczyszczenia z domu?
Jeśli zależy Ci na ograniczeniu stężenia lotnych związków organicznych, najważniejsze jest zmniejszenie źródeł ich emisji i zapewnienie odpowiedniej wymiany powietrza.
Warto wybierać produkty o niskiej emisji LZO, nie przechowywać otwartych opakowań farb i rozpuszczalników w pomieszczeniach mieszkalnych oraz zapewniać dobrą wentylację podczas sprzątania czy malowania.
Regularne wietrzenie również ma znaczenie, jeśli jakość powietrza na zewnątrz na to pozwala. Zimą trzeba jednak chronić rośliny stojące na parapecie przed zimnym powietrzem, które może uszkadzać ich liście.
Rośliny nadal warto mieć w mieszkaniu
Wyniki przeglądu badań nie są powodem, aby rezygnować z domowej zieleni. Rośliny ozdabiają wnętrza, pozwalają utrzymać kontakt z naturą i mogą pozytywnie wpływać na samopoczucie.
Warto więc otaczać się ulubionymi roślinami doniczkowymi, ale nie traktować ich jako zamiennika wentylacji. Kilka doniczek nie zastąpi świeżego powietrza, nawet jeśli ich liście mają zdolność pochłaniania niektórych zanieczyszczeń.
