Niepozorny chrząszcz może doprowadzić do zamierania jesionów
Opiętek jesionowiec (Agrilus planipennis) to inwazyjny chrząszcz pochodzący z Azji. Dorosły owad ma wydłużone ciało o metalicznym, zielonym połysku i osiąga około 8–14 mm długości. Mimo niewielkich rozmiarów jest uznawany za jednego z najgroźniejszych szkodników jesionów.
Największe szkody powodują jego larwy, które rozwijają się pod korą. Drążą kręte chodniki, uszkadzając tkanki odpowiedzialne za transport wody i substancji odżywczych. Z czasem prowadzi to do osłabienia drzewa, zamierania gałęzi, a przy silnym porażeniu nawet całej korony.
Zagrożone są drzewa z rodzaju Fraxinus, w tym jesion wyniosły, spotykany w polskich lasach, parkach i dużych ogrodach. Choroby i szkodniki od lat osłabiają populacje jesionów, dlatego pojawienie się kolejnego groźnego organizmu budzi szczególny niepokój.
Szczegółowe informacje o szkodniku, zdjęcia oraz charakterystyczne objawy jego żerowania przedstawia oficjalny komunikat Państwowej Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa.
Szkodnik został wykryty na Węgrzech i Słowacji. Polska przygotowuje się na zagrożenie
W 2026 roku służby fitosanitarne potwierdziły występowanie opiętka jesionowca na Węgrzech i Słowacji. Ogniska znajdują się około 100 km od południowej granicy Polski, co oznacza, że zagrożenie nie jest już wyłącznie problemem odległych krajów.
Państwowa Inspekcja Ochrony Roślin i Nasiennictwa (PIORiN) apeluje o zachowanie czujności, szczególnie do właścicieli nieruchomości, zarządców zieleni oraz osób zajmujących się pielęgnacją i wycinką drzew. Wczesne wykrycie szkodnika ma ogromne znaczenie dla ograniczenia jego rozprzestrzeniania.
Co istotne, chrząszcz może przemieszczać się nie tylko samodzielnie. Duże zagrożenie stanowi również transport porażonego drewna, kory i roślin przeznaczonych do sadzenia. Właśnie dlatego w części województw małopolskiego i podkarpackiego wprowadzono szczególne wymagania dotyczące przemieszczania określonego materiału roślinnego poza wyznaczony obszar.
Na pniu pojawiają się charakterystyczne otwory. Warto wiedzieć, jak je rozpoznać
Jesienią i zimą, gdy drzewa nie mają już liści, łatwiej obejrzeć stan ich pni oraz gałęzi. Jednym z najbardziej charakterystycznych śladów obecności opiętka jesionowca są niewielkie otwory wylotowe o kształcie przypominającym wielką literę „D”. Mają zwykle około 3–4 mm szerokości.
Pod korą porażonych drzew mogą występować także kręte, serpentynowate chodniki wygryzione przez larwy. Inne niepokojące objawy to pękanie i odstawanie kory, zamieranie wierzchołków oraz stopniowe przerzedzanie się korony.
Nie każdy otwór w korze ani każda usychająca gałąź oznaczają jednak obecność tego szkodnika. Podobne uszkodzenia mogą powodować inne owady i choroby, dlatego samodzielne rozpoznanie nie zawsze jest możliwe.
Co zrobić, jeśli zauważysz podejrzane ślady na jesionie?
Jeżeli w ogrodzie lub na działce rośnie jesion, warto dokładniej obejrzeć jego pień i dostępne gałęzie. Szczególną uwagę zwróć na nietypowe otwory w korze i miejsca, w których kora już wcześniej zaczęła odstawać.
W przypadku podejrzenia obecności opiętka jesionowca nie należy samodzielnie wycinać podejrzanego drzewa ani przewozić jego drewna w inne miejsce. Najlepiej udokumentować zaobserwowane objawy zdjęciami i skontaktować się z najbliższą jednostką PIORiN, która wskaże dalsze postępowanie.
Czy zagrożone są również inne drzewa w ogrodach?
Opiętek jesionowiec jest szkodnikiem związanym przede wszystkim z jesionami. Nie oznacza to więc, że taki sam problem dotyczy wszystkich drzew liściastych rosnących w ogrodzie. Przykładowo klony, buki czy dęby nie są jego typowymi roślinami żywicielskimi.
Nowe zagrożenie pokazuje jednak, jak duże znaczenie ma kontrola zdrowotności drzew i ostrożność przy przemieszczaniu materiału roślinnego. W przypadku organizmów kwarantannowych szybkie zgłoszenie podejrzenia może być znacznie ważniejsze niż samodzielna próba zwalczania.
Na razie nie ma powodu do paniki ani profilaktycznego usuwania zdrowych jesionów. Warto natomiast wiedzieć, na jakie objawy zwracać uwagę i dlaczego służby ochrony roślin monitorują sytuację przy polskiej granicy.
