Chcesz mieć gąbkę z ogródka? Najpierw posiej trukwę
Trukwa egipska, znana też jako gąbczak walcowaty lub luffa, to pnącze z rodziny dyniowatych, które w Polsce traktowane jest jako jednoroczne. Wyróżnia się bujnym wzrostem, dekoracyjnymi liśćmi i żółtymi kwiatami, ale największą atrakcją są jej podłużne owoce, które po dojrzeniu zamieniają się w znane wszystkim naturalne gąbki loofah.
W naturze rośnie dziko w klimacie tropikalnym, ale z powodzeniem można ją uprawiać w ogrodzie, a nawet w donicy na balkonie – pod warunkiem, że zapewni się jej odpowiednie warunki. Uprawa gąbczaka wcale nie jest trudna, ale wymaga cierpliwości i ciepła.
To roślina ciepłolubna, więc w Polsce sieje się ją z rozsady. Nasiona trukwy egipskiej najlepiej wysiać w marcu lub kwietniu do doniczek ustawionych w ciepłym, słonecznym miejscu. Kiełkuje powoli – pierwsze liścienie pojawiają się nawet po 2–3 tygodniach, więc nie warto się niecierpliwić. Siewki rosną dość dynamicznie, więc po kilku tygodniach mogą trafić do większych pojemników lub od razu do gruntu.
Na miejsce stałe trukwę sadzi się dopiero po tzw. zimnych ogrodnikach – czyli po połowie maja, gdy minie ryzyko przymrozków. Warto ją sadzić przy ogrodzeniach, pergolach lub siatkach – pędy mogą osiągać nawet 3–4 metry długości i potrzebują stabilnego podparcia.
Co lubi trukwa, a czego nie zniesie?
- Warunki
Aby trukwa rosła zdrowo i owocowała, trzeba pamiętać o kilku ważnych zasadach. Lubi słońce, ciepło i wilgoć, więc najlepiej sadzić ją w pełnym słońcu, w żyznej i dobrze przepuszczalnej glebie. - Podlewanie
Roślina wymaga regularnego podlewania – zwłaszcza latem, w czasie suszy. Woda to klucz do dużych owoców, ale nie można też dopuścić do przelania. - Nawożenie
W sezonie warto ją zasilać naturalnymi nawozami, np. biohumusem. Dzięki temu trukwa zawiąże więcej owoców i szybciej dojrzeje. A do tego będzie mniej podatna na choroby grzybowe.
Kiedy zbierać owoce i jak zrobić z nich gąbkę?
Gąbczak walcowaty zawiązuje owoce latem, ale dojrzałe nadają się do zbioru dopiero jesienią – zazwyczaj we wrześniu lub październiku. Skąd wiadomo, że to już czas?
Owoce muszą być twarde, lekkie i suche w dotyku. Ich skórka powinna lekko żółknąć, czasem nawet brązowieć. Jeśli w środku słychać grzechotanie – to znak, że nasiona są dojrzałe, a miąższ zamienił się w strukturę gąbczastą.
Aby zrobić z nich naturalną gąbkę, wystarczy:
-
Zdjąć skórkę (czasem pomaga wcześniejsze moczenie).
-
Wypłukać resztki miąższu i nasiona.
-
Wystawić na słońce i dobrze wysuszyć.
-
Tak przygotowaną gąbkę można później używać przez wiele miesięcy – jest trwała, biodegradowalna i całkowicie naturalna.
Co można zrobić z gąbczaka? Gąbka nie tylko do kąpieli!
Gąbczak to prawdziwa skarbnica zastosowań. Najbardziej znane są oczywiście jego gąbki kąpielowe – delikatnie złuszczają skórę, poprawiają krążenie i są przyjazne alergikom. Ale to nie wszystko.
Można go też wykorzystać:
-
do mycia naczyń – nie rysuje powierzchni,
-
do robienia peelingów i kosmetyków DIY, np. z dodatkiem olejków,
-
jako podpałkę – suche włókna świetnie się palą,
-
jako doniczki torfowe – gąbczak rozkłada się w ziemi i nie trzeba go wyjmować przy sadzeniu,
-
a nawet jako materiał izolacyjny lub dekoracyjny.
Czy trukwa zimuje? I czy warto uprawiać ją co roku?
W polskich warunkach trukwa egipska nie przetrwa zimy, ale można zebrać nasiona z dojrzałych owoców i przechować je do następnego sezonu. Są dość trwałe i zachowują zdolność kiełkowania przez kilka lat.
Uprawa od nowa co roku to niewielki wysiłek w porównaniu do efektu, jaki daje kilka pnączy na pergoli. Zielone ściany, własne gąbki, zachwyt sąsiadów i… duma z tego, że zrobiliśmy coś naprawdę oryginalnego.
Zdjęcie tytułowe: maramorosz / Adobe Stock
